W najnowszym wyroku z 2 grudnia 2025 roku Trybunał Konstytucyjny podważył dotychczasowe podejście do służebności przesyłu. Orzeczenie jasno wskazuje, że przed 3 sierpnia 2008 r. nie istniała w polskim prawie instytucja służebności przesyłu, a więc nie mogła być ona przed tą datą zasiedzana.
To oznacza, że operatorzy energetyczni, gazowi czy telekomunikacyjni tracą możliwość powoływania się na zasiedzenie jako argument blokujący wypłatę odszkodowań.
Wzmocniona pozycja właścicieli gruntów
Sądy w Brodnicy i Grudziądzu, które skierowały pytania prawne do TK, zwracały uwagę, że dotychczasowa linia orzecznicza nadmiernie chroniła przedsiębiorstwa przesyłowe kosztem właścicieli nieruchomości. Wyrok zmienia układ sił — teraz roszczenia dotyczące wieloletniego korzystania z cudzego gruntu zyskują solidne podstawy.
Agnieszka Ryznar, prezes Votum Odszkodowania, podkreśla:
„Operatorzy tracą najważniejszy argument zamykający drogę do odszkodowań”.
Koniec bezpłatnego korzystania z gruntów sprzed 2008 r.
Decyzja TK otwiera właścicielom nieruchomości możliwość domagania się wynagrodzenia za okres, w którym na ich działkach znajdowały się m.in.:
- linie energetyczne,
- gazociągi,
- wodociągi,
- sieci telekomunikacyjne,
a operatorzy nie posiadali uregulowanego tytułu prawnego ani nie wypłacali rekompensat.
Eksperci: roszczenia mogą być bardzo wysokie
Według Agnieszki Madej z kancelarii Łebek, Madej i Wspólnicy, wyrok otwiera drogę do sięgania po wynagrodzenia za wieloletnie, bezumowne korzystanie z prywatnych nieruchomości — często przez 10, 20, a nawet więcej lat.
Firmy przesyłowe będą musiały teraz:
- ponownie przeanalizować swoje tytuły prawne,
- ocenić potencjalne koszty roszczeń właścicieli,
- przygotować rezerwy finansowe na przyszłe spory.
Z kolei eksperci Votum wskazują, że wypłaty mogą wynosić „dziesiątki, nawet setki tysięcy złotych”, zwłaszcza gdy infrastruktura znacząco ogranicza możliwość korzystania z działki.
Operatorzy muszą uporządkować dokumentację
Wyrok oznacza dla przedsiębiorstw przesyłowych konieczność szeroko zakrojonego porządkowania dokumentów i przygotowania się do rozmów z właścicielami. Dla wielu operatorów będzie to obciążenie zarówno finansowe, jak i organizacyjne.
Dla właścicieli działek to natomiast szansa na odzyskanie należnych środków oraz uregulowanie statusu prawnego nieruchomości po latach niejasności.
Więcej przeczytasz w artykule na portalu AgroNews
Czy można domagać się odszkodowania za słupy lub rury ustawione przed 2008 r.?
Tak. Wyrok TK potwierdza, że służebność przesyłu nie mogła być zasiedziana przed 3 sierpnia 2008 r., co otwiera drogę do roszczeń.
Jak duże mogą być roszczenia właścicieli działek?
Eksperci wskazują, że odszkodowania mogą sięgać od kilkudziesięciu do nawet kilkuset tysięcy złotych, zależnie od lokalizacji i zakresu ingerencji w nieruchomość.
Czy operatorzy muszą teraz zapłacić wszystkim właścicielom?
Nie automatycznie — właściciel musi zgłosić swoje roszczenie. Jednak firmy przesyłowe muszą liczyć się z koniecznością negocjacji i ewentualnych wypłat.