Władza rodzicielska po rozwodzie – co oznacza w praktyce?

Władza rodzicielska po rozwodzie nie znika automatycznie i nie musi zostać powierzona wyłącznie jednemu z rodziców. Sąd w wyroku rozwodowym rozstrzyga, w jaki sposób będzie wykonywana, a także ustala kwestie kontaktów z dzieckiem i udział każdego z rodziców w kosztach jego utrzymania i wychowania. Co to oznacza w codziennym życiu? Kto podejmuje decyzje dotyczące szkoły lub leczenia dziecka i co można zrobić, gdy rodzice nie potrafią się porozumieć?

Czym jest władza rodzicielska?

Władza rodzicielska to nie tylko możliwość podejmowania decyzji za dziecko. To także obowiązek troski o jego rozwój, wychowanie i bezpieczeństwo.

W praktyce oznacza to, że rodzic posiadający władzę rodzicielską ma wpływ na istotne kwestie związane z życiem dziecka, ale jednocześnie ponosi odpowiedzialność za właściwe wykonywanie swoich obowiązków.

Czy po rozwodzie oboje rodzice mogą mieć władzę rodzicielską?

Tak. Rozwód nie oznacza automatycznie, że władzę rodzicielską otrzymuje tylko jeden rodzic.

Sąd może pozostawić władzę rodzicielską obojgu rodzicom i określić sposób jej wykonywania. Znaczenie ma przede wszystkim dobro dziecka oraz to, czy rodzice są w stanie odpowiednio wykonywać swoje obowiązki.

Rodzice mogą przedstawić sądowi pisemne porozumienie dotyczące sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej i kontaktów z dzieckiem. Jeżeli porozumienie jest zgodne z dobrem dziecka, sąd może je uwzględnić.

Takie porozumienie może uporządkować wiele kwestii, które po rozwodzie łatwo stają się źródłem kolejnych konfliktów, np. gdzie dziecko będzie mieszkało, ale również jak rodzice będą podejmowali ważne decyzje i jak będą wyglądały kontakty.

Co, jeśli rodzice nie potrafią się porozumieć?

Brak porozumienia nie oznacza automatycznie utraty władzy rodzicielskiej przez jednego z rodziców. Jeżeli rodzice nie są w stanie wspólnie ustalić zasad wykonywania władzy rodzicielskiej, o sposobie jej wykonywania rozstrzyga sąd.

Sąd może również powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę drugiego do określonych obowiązków i uprawnień dotyczących dziecka, jeżeli przemawia za tym jego dobro.

To ważne rozróżnienie. Ograniczenie władzy rodzicielskiej nie jest tym samym co pozbawienie jej. Zakres uprawnień rodzica powinien wynikać z orzeczenia sądu.

Kto podejmuje decyzje dotyczące dziecka po rozwodzie?

Jeżeli oboje rodzice zachowują władzę rodzicielską, w istotnych sprawach dotyczących dziecka powinni podejmować decyzje wspólnie.

W codziennym życiu może pojawić się jednak pytanie, co właściwie jest „istotną sprawą”. Nie każda decyzja dotycząca dziecka wymaga angażowania drugiego rodzica. Inaczej wygląda codzienna organizacja życia dziecka, a inaczej decyzja mająca większe znaczenie dla jego zdrowia, edukacji czy przyszłości.

Jeżeli rodzice nie mogą dojść do porozumienia w istotnej sprawie, mogą zwrócić się do sądu opiekuńczego o rozstrzygnięcie.

Czy rodzic z ograniczoną władzą rodzicielską nadal może decydować o dziecku?

Tak, ale tylko w zakresie określonym przez sąd. Jeżeli sąd powierzy wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców i ograniczy władzę drugiego, w orzeczeniu powinien wskazać zakres obowiązków i uprawnień pozostawionych drugiemu rodzicowi.

Może się okazać, że drugi rodzic nadal ma określone uprawnienia związane z podejmowaniem decyzji dotyczących dziecka.

Czy władza rodzicielska oznacza to samo co kontakty z dzieckiem?

Nie. Władza rodzicielska i kontakty z dzieckiem to odrębne kwestie. Rodzice i dziecko mają prawo i obowiązek utrzymywania kontaktów niezależnie od władzy rodzicielskiej. Kontakty mogą obejmować spotkania, odwiedziny, rozmowy telefoniczne, korespondencję oraz kontakt elektroniczny.

Ograniczenie, a nawet pozbawienie władzy rodzicielskiej nie oznacza automatycznie zakazu kontaktów. Sąd może jednak ograniczyć kontakty lub ich zakazać, jeśli wymaga tego dobro dziecka.

Czy dziecko może mieszkać naprzemiennie z obojgiem rodziców?

Tak. Wspólne wykonywanie władzy rodzicielskiej może wiązać się z pobytem dziecka u obojga rodziców, ale przepisy nie nakazują stosowania jednego modelu opieki.

Rodzice mogą ustalić, że dziecko będzie spędzało czas z każdym z nich w określony sposób. Nie oznacza to jednak, że tzw. opieka naprzemienna jest rozwiązaniem odpowiednim dla każdej rodziny.

Jeżeli rodzice mieszkają w dwóch różnych miastach, pozostają w ostrym konflikcie albo nie potrafią komunikować się w podstawowych sprawach dotyczących dziecka, model wymagający częstego współdziałania może być trudny do zastosowania w praktyce.

Czy można zmienić władzę rodzicielską po rozwodzie?

Tak. Ustalenia dotyczące władzy rodzicielskiej nie muszą obowiązywać w niezmienionej formie.

Sąd opiekuńczy może zmienić orzeczenie o władzy rodzicielskiej i sposobie jej wykonywania zawarte w wyroku rozwodowym jeśli wymaga tego dobro dziecka.

Ma to znaczenie szczególnie wtedy, gdy po rozwodzie zmieniła się sytuacja rodziny. Rodzic może na przykład zmienić miejsce zamieszkania, zmienić pracę albo przestać prawidłowo wykonywać obowiązki wynikające z wcześniejszych ustaleń.

O czym warto pomyśleć jeszcze przed rozprawą rozwodową?

Im bardziej szczegółowo rodzice ustalą zasady dotyczące dziecka, tym mniejsze ryzyko, że każda kolejna kwestia stanie się powodem sporu.

Warto zastanowić się przede wszystkim nad tym, gdzie dziecko będzie mieszkało, jak będą wyglądały kontakty z drugim rodzicem i w jaki sposób rodzice będą podejmowali ważne decyzje. Dobrze przemyślane porozumienie rodzicielskie powinno odpowiadać realnemu życiu.

Władza rodzicielska po rozwodzie – co to oznacza dla Ciebie?

Najważniejsze jest to, że rozwód kończy małżeństwo, ale nie kończy wspólnej odpowiedzialności rodziców za dziecko. Zakres praw i obowiązków każdego z rodziców zależy od treści wyroku oraz konkretnej sytuacji rodziny.

Jeżeli planujesz rozwód i masz małoletnie dziecko, warto już na początku postępowania przeanalizować nie tylko samą kwestię rozwodu, ale również sposób wykonywania władzy rodzicielskiej, kontakty z dzieckiem i zasady podejmowania ważnych decyzji.

Dobrze przygotowane rozwiązanie powinno być przede wszystkim możliwe do wykonania w codziennym życiu. Jeżeli rodzice nie potrafią samodzielnie ustalić zasad dotyczących dziecka, warto skonsultować sytuację z prawnikiem z Kancelarii Łebek, Madej i Wspólnicy i odpowiednio przygotować stanowisko na potrzeby postępowania.