W dniu 2 grudnia 2025 r. Trybunał Konstytucyjny podpisał wyrok w sprawie P 10/16, odpowiadając na pytania prawne dwóch sądów rejonowych (z Grudziądza i z Brodnicy). Orzeczenie dotyczyło legalności wykorzystywania prywatnych działek przez przedsiębiorstwa przesyłowe – w szczególności pod kątem instytucji zasiedzenia służebności – bez zawartej umowy i bez wypłaty wynagrodzenia. TK uznał, że taka praktyka narusza konstytucyjną ochronę prawa własności, co otwiera drogę do ponownej oceny statusu gruntów obciążonych infrastrukturą przesyłową.
Wyrok TK w sprawie słupów i infrastruktury przesyłowej na działkach. Co oznacza dla właścicieli i przedsiębiorstw?
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 r. (sygn. P 10/16) wywołał szeroką dyskusję na temat praw właścicieli nieruchomości, na których znajdują się słupy energetyczne, rury czy inne elementy infrastruktury przesyłowej. TK rozpoznał pytania prawne skierowane przez sądy w Grudziądzu i Brodnicy, oceniając zgodność z konstytucją dotychczasowej praktyki polegającej na korzystaniu z cudzych gruntów bez umowy i bez wynagrodzenia, jedynie na podstawie zasiedzenia służebności.
Trybunał jednoznacznie stwierdził, że taka praktyka narusza konstytucyjne prawo własności. To rozstrzygnięcie może mieć duży wpływ zarówno na właścicieli działek, jak i na przedsiębiorstwa przesyłowe, które przez lata opierały swoje działania na założeniu, że wieloletnie posadowienie urządzeń wystarcza jako tytuł prawny do korzystania z nieruchomości.
Co zmienia wyrok Trybunału w sprawie zasiedzenia służebności przesyłu?
Do tej pory przedsiębiorstwa przesyłowe często powoływały się na zasiedzenie służebności, argumentując, że skoro słupy czy rury stoją na działce od kilkudziesięciu lat, to sytuacja jest prawnie uregulowana. Wyrok TK podważa tę logikę i przywraca właścicielom realne narzędzia ochrony własności.
W praktyce oznacza to, że sama wieloletnia obecność infrastruktury na działce nie może już automatycznie prowadzić do nabycia służebności. Wymagane będzie wykazanie, że przedsiębiorstwo działało zgodnie z konstytucyjnymi standardami ochrony prawa własności – a to w wielu przypadkach może okazać się trudne.
Ekspert Kancelarii Łebek, Madej i Wspólnicy o skutkach orzeczenia
W ostatnich dniach media – w tym specjalistyczne portale prawne – szeroko analizowały konsekwencje wyroku. Wśród komentarzy przywoływano również opinię Agnieszki Madej z Kancelarii Łebek, Madej i Wspólnicy, która zwróciła uwagę na ważny aspekt procesowy nowej sytuacji:
„Przedsiębiorstwa te znalazły się w znacznie trudniejszej sytuacji procesowej i nie będą mogły już tak łatwo i skutecznie podnosić zarzutu zasiedzenia.”
Jest to istotna obserwacja – do tej pory zarzut zasiedzenia był jednym z najskuteczniejszych narzędzi stosowanych przez przedsiębiorstwa przesyłowe, często blokując właścicielom drogę do jakiegokolwiek wynagrodzenia.
Komentarz mec. Madej pokazuje, że wyrok TK nie jest tylko teoretycznym rozstrzygnięciem – zmienia realia prowadzenia sporów i może wpłynąć na wynik wielu trwających postępowań.
Konsekwencje dla właścicieli działek
Dzięki wyrokowi właściciele działek, na których znajdują się elementy infrastruktury przesyłowej, zyskują możliwość:
- kwestionowania wcześniejszego zasiedzenia służebności,
- dochodzenia wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z ich gruntu,
- żądania formalnego uregulowania sytuacji prawnej,
- występowania o odszkodowania za lata ograniczeń w korzystaniu z nieruchomości.
W wielu przypadkach będzie to również szansa na uzyskanie realnego ekwiwalentu finansowego, który dotąd był właścicielom odmawiany pod pretekstem zasiedzenia.
Co wyrok oznacza dla przedsiębiorstw przesyłowych
Firmy przesyłowe muszą liczyć się z koniecznością:
- przeanalizowania stanu prawnego infrastruktury,
- ewentualnego renegocjowania relacji z właścicielami działek,
- większej przejrzystości działań,
- trudniejszego podnoszenia zarzutu zasiedzenia w nowych i toczących się postępowaniach.
Wyrok TK może wymusić na nich bardziej ugodowe podejście oraz zawieranie umów w miejscach, gdzie przez lata posługiwano się wyłącznie argumentem „bo to stoi tu od zawsze”.
Wsparcie Kancelarii Łebek, Madej i Wspólnicy
W kontekście nowych możliwości otwartych dla właścicieli działek nasza kancelaria oferuje kompleksowe wsparcie w sprawach dotyczących infrastruktury przesyłowej, w tym:
- analizę stanu prawnego nieruchomości,
- ocenę zasadności roszczeń przeciwko przedsiębiorstwom przesyłowym,
- przygotowanie i wyliczenie wysokości wynagrodzenia lub odszkodowania,
- reprezentację w negocjacjach i postępowaniach sądowych.
Wyrok TK powoduje, że każda sprawa wymaga teraz ponownej, rzetelnej oceny – a wsparcie prawne może znacząco zwiększyć szanse na skuteczne dochodzenie roszczeń.