Ministerstwo Sportu oraz Ministerstwo Klimatu i Środowiska zapowiedziały zmiany legislacyjne, które mogą znacząco wpłynąć na sytuację prawną osób mieszkających w sąsiedztwie boisk sportowych. Projektowane przepisy mają na celu wyłączenie norm hałasu dla obiektów takich jak „Orliki”, bieżnie, korty czy skateparki – o ile służą one celom edukacyjnym, szkoleniowym lub rekreacyjnym. Dla osób, które cenią sobie ciszę w miejscu zamieszkania i przeszkadza im hałas z boisk, zmiana ta może poważnie ograniczyć możliwości skutecznej obrony ich praw.
Hałas z boisk a zmiany prawne
W ostatnich latach coraz częściej mieszkańcy skarżą się na hałas z boisk zlokalizowanych tuż przy domach. Przykładem jest sprawa z Puław, gdzie sąd nakazał ograniczenie korzystania z boiska szkolnego po godzinach lekcyjnych. Decyzja ta spowodowała reakcję ustawodawców i zapoczątkowała prace nad zmianami w prawie.
Główne założenia projektowanych zmian to:
- Nowelizacja ustawy o sporcie – eliminuje obszar działania norm hałasu wobec obiektów sportowych służących rekreacji, szkoleniu lub edukacji.
- Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska – formalnie potwierdza, że dopuszczalne poziomy hałasu nie obowiązują obiektów sportowych powszechnie udostępnianych.
Oba akty mają wejść w życie bez zbędnej zwłoki: rozporządzenie – tuż po opublikowaniu, a nowelizacja ustawy – w ciągu 14 dni od ogłoszenia.
Czy walka z hałasem z boisk będzie jeszcze w ogóle możliwa?
Jak wskazują krytycy projektowanych zmian, m.in. Rzecznik Praw Obywatelskich, nowe regulacje nie mogą odbywać się kosztem prawa mieszkańców do ochrony przed hałasem, który stanowi realny problem społeczny. Z perspektywy osób, które cierpią przez nadmierny hałas z boisk znajdujących się w pobliżu, zmiany te oznaczają:
- Utrudniony dostęp do ochrony praw i formułowania roszczeń np. o zaniechanie naruszeń dóbr osobistych (np. prawa do wypoczynku, snu, zdrowia) i odszkodowanie.
- Nowa regulacja może uniemożliwić także formułowanie oczekiwań wobec organów administracji publicznej i samorządowej o działania prewencyjne np. montowanie ekranów wygłuszających, ograniczenia godzin funkcjonowania obiektów, jeśli hałas z niego dobiegający będzie uznany za legalny na obiektach sportowych i rekreacyjnych.
- Ryzyko naruszenia konstytucyjnego prawa do ochrony zdrowia i środowiska – co może prowadzić do ewentualnych skarg konstytucyjnych lub skarg do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.
Jak hałas wpływa na funkcjonowanie człowieka?
Hałas to nie tylko codzienna niedogodność, do której z czasem się przyzwyczailiśmy. Podobnie jak smog, stanowi poważne zagrożenie środowiskowe, którego skutki zdrowotne często ujawniają się dopiero po wielu latach. Zgodnie z danymi Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), hałas to drugi – zaraz po zanieczyszczeniu powietrza – najpoważniejszy czynnik środowiskowy negatywnie wpływający na zdrowie mieszkańców Europy.
Długotrwałe przebywanie w hałaśliwym otoczeniu może mieć wiele konsekwencji zdrowotnych. Może prowadzić m.in. do rozdrażnienia, trudności ze snem, problemów z układem krążenia, a u dzieci – do zaburzeń funkcji poznawczych. Już hałas przekraczający 55 dB może pogarszać koncentrację, nasilać zmęczenie i powodować problemy z zasypianiem. Dźwięki o natężeniu ponad 75 dB mogą skutkować nadciśnieniem, zaburzeniami trawienia, nadmiernym wydzielaniem adrenaliny i przyspieszonym starzeniem organizmu. Powyżej 90 dB pojawia się ryzyko pogorszenia słuchu, natomiast dźwięki przekraczające 120 dB mogą prowadzić do jego trwałego uszkodzenia. Przy 130 dB odczuwamy ból, a ekspozycja na hałas powyżej 150 dB już po kilku minutach może powodować mdłości i problemy z utrzymaniem równowagi.
Hałas z boisk – stanowisko Kancelarii Łebek, Madej i Wspólnicy
Jako kancelaria z wieloletnim doświadczeniem w sprawach o odszkodowania, z pełnym zaangażowaniem chronimy interesy osób dotkniętych uciążliwościami immisji. Jest to działanie właściciela nieruchomości na własnym gruncie, którego skutki odczuwalne są na gruncie sąsiedzkim. Wierzymy, że wspieranie sportu publicznego nie może odbywać się kosztem fundamentalnego prawa do odpoczynku, zdrowia i życia w spokojnym otoczeniu. Warto zaznaczyć, że nawet przy zmianach ustawowych, prawo do ochrony zdrowia pozostaje prawem konstytucyjnie chronionym, co może stanowić podstawę do formułowania roszczeń. Ochrona środowiska natomiast jest konstytucyjnym obowiązkiem władz publicznych.