Właściciele gruntów położonych na trasie planowanej linii wysokiego napięcia w okolicach Legnicy coraz częściej otrzymują informacje o planowanych badaniach geologicznych. Dla wielu osób jest to pierwszy sygnał, że ich nieruchomość może znaleźć się w obszarze inwestycji celu publicznego. Pojawiają się zatem pytania o prawa właścicieli, możliwość wejścia geologów na teren działki, a także o dalsze działania jakie może podejmować inwestor.
Po co wykonywane są badania geologiczne?
Przed rozpoczęciem budowy stacji elektroenergetycznej lub linii wysokiego napięcia inwestor musi poznać warunki gruntowe na planowanym odcinku linii. W tym celu wykonuje się odwierty, sondowania i inne badania geotechniczne.
Pozyskane dane pozwalają określić między innymi:
- nośność gruntu,
- poziom wód gruntowych,
- możliwość posadowienia fundamentów słupów,
- warunki budowy stacji elektroenergetycznej w danej lokalizacji.
Badania geologiczne są standardowym etapem przygotowania inwestycji i nie oznaczają jeszcze, że budowa na pewno zostanie zrealizowana w miejscu ich przeprowadzenia.
Czy geolodzy mogą wejść na prywatną działkę?
Co do zasady właściciel nieruchomości powinien wyrazić zgodę na wejście na teren działki. W praktyce inwestorzy najczęściej zwracają się do właścicieli z prośbą o podpisanie stosownego porozumienia lub zgody na przeprowadzenie badań.
Jeżeli zgoda nie zostanie udzielona, inwestor może w określonych przypadkach wystąpić do właściwego organu administracji o wydanie decyzji umożliwiającej czasowe korzystanie z nieruchomości w celu przeprowadzenia badań geologicznych i geotechnicznych. Podstawą są przepisy dotyczące inwestycji celu publicznego oraz gospodarowania nieruchomościami.
Właściciel powinien pamiętać, że nawet w przypadku legalnego wejścia na teren działki inwestor odpowiada za szkody powstałe podczas wykonywania prac a także za uprzątnięcie terenu po zakończeniu prac.
Jakie prawa ma właściciel nieruchomości?
Mimo że przeprowadzenie badań geologicznych jest związane z przygotowaniem inwestycji celu publicznego, właściciel nieruchomości nie pozostaje pozbawiony swoich praw. Przed rozpoczęciem prac warto wiedzieć, jakie uprawnienia przysługują właścicielowi gruntu oraz czego można oczekiwać od inwestora przesyłowego. W szczególności właściciel ma prawo:
- uzyskać informacje o celu i zakresie badań,
- znać przewidywany termin i zakres prac,
- domagać się naprawy szkód wyrządzonych podczas badań,
- dokumentować stan nieruchomości przed rozpoczęciem prac,
- negocjować warunki udostępnienia gruntu,
- otrzymania odszkodowania w przypadku strat lub uszkodzeń.
Warto przed rozpoczęciem badań wykonać dokumentację fotograficzną nieruchomości. Może ona okazać się przydatna w przypadku późniejszych sporów dotyczących uszkodzeń gruntu, ogrodzeń, dróg dojazdowych lub upraw.
Czy badania geologiczne oznaczają powstanie linii wysokiego napięcia?
Nie zawsze. Badania są jednym z etapów przygotowania inwestycji. Po ich zakończeniu inwestor analizuje wyniki, opracowuje dokumentację projektową i prowadzi dalsze procedury administracyjne.
Dopiero uzyskanie wymaganych decyzji oraz zatwierdzenie ostatecznego przebiegu linii lub lokalizacji stacji przesądza o realizacji przedsięwzięcia.
Jednak z punktu widzenia właścicieli gruntów badania geologiczne są sygnałem, że dana nieruchomość znajduje się w obszarze poważnie rozważanym pod inwestycję.
Czym jest służebność przesyłu?
Jeżeli przez nieruchomość ma przebiegać nowo projektowana linia wysokiego napięcia, inwestor zwykle dąży do ustanowienia służebności przesyłu.
Służebność przesyłu jest prawem, które pozwala przedsiębiorcy przesyłowemu korzystać z części cudzej nieruchomości w zakresie niezbędnym do posadowienia, eksploatacji, konserwacji i naprawy urządzeń przesyłowych.
W praktyce oznacza to, że właściciel pozostaje zasadniczym właścicielem działki, ale akceptuje obecność urządzeń elektroenergetycznych oraz umożliwia dostęp do nich w określonym zakresie.
Czy za służebność przesyłu należy się wynagrodzenie?
Tak. Ustanowienie służebności przesyłu co do zasady powinno wiązać się z odpowiednim wynagrodzeniem dla właściciela nieruchomości.
Wysokość wynagrodzenia zależy od wielu czynników, między innymi:
- powierzchni pasa technologicznego,
- rodzaju urządzeń,
- stopnia ograniczenia możliwości korzystania z nieruchomości,
- przeznaczenia działki,
- lokalnych cen nieruchomości.
Wynagrodzenie może być przez strony ustalone w toku negocjacji.
Co jeśli właściciel nie zgadza się na przeprowadzenie inwestycji?
Brak zgody właściciela nieruchomości przeważnie nie zatrzymuje działań przedsiębiorcy przesyłowego. Jeżeli urządzenia przesyłowe są niezbędne do realizacji inwestycji celu publicznego, przedsiębiorca może skorzystać z przewidzianych prawem procedur administracyjnych i w tym zakresie uzyskać odpowiednie decyzje administracyjne, opatrzone rygorem natychmiastowej wykonalności.
Nie oznacza to jednak, że właściciel jest pozbawiony wpływu na sprawę. Nadal może zgłaszać uwagi do przebiegu inwestycji, uczestniczyć w postępowaniach administracyjnych oraz dochodzić należnego wynagrodzenia i odszkodowań. Pamiętajmy jednak, że ewentualne odwołania w toku postępowania administracyjnego wiążą się z koniecznością zachowania bardzo krótkiego – często jedynie siedmiodniowego – terminu.
Co warto zrobić po otrzymaniu informacji o badaniach geologicznych?
Właściciele nieruchomości, na których planowane są badania geologiczne, nie powinni ignorować korespondencji od inwestora. To właśnie na wczesnym etapie można uzyskać najwięcej informacji o planowanym przebiegu inwestycji i potencjalnych skutkach dla nieruchomości.
Przed podpisaniem zgody na wejście na teren działki warto sprawdzić zakres planowanych prac oraz zasady odpowiedzialności za ewentualne szkody. Ważne aby dokładnie zapoznać się z otrzymaną dokumentacją przed jej podpisaniem, tak aby ewentualna zgoda na tym etapie prac ograniczano była jedynie do badań geologicznych.
Badania geologiczne są dopiero początkiem procesu inwestycyjnego. Dla właścicieli gruntów oznaczają jednak konieczność uważnego śledzenia dalszych działań inwestora, ponieważ kolejnymi etapami mogą być uzyskiwanie decyzji administracyjnych, negocjacje dotyczące służebności przesyłu oraz ustalanie wysokości należnych świadczeń.
Wsparcie prawne w uzyskaniu wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu
Kancelaria Łebek, Madej i Wspólnicy oferuje kompleksowe wsparcie w zakresie spraw przesyłowych, oferując prowadzenie negocjacji z przedsiębiorstwem przesyłowym co do ustalenia zapisów, które w oparciu o Państwa indywidualne potrzeby, pomogą zminimalizować potencjalne niedogodności związane z ustanowieniem służebności przesyłu. W przypadku gdyby stronom nie udało się jednak dojść do porozumienia, oferujemy wsparcie w toku postępowania administracyjnego i sądowo-administracyjnego.
Czy geolodzy mogą wejść na prywatną działkę bez zgody właściciela?
Co do zasady inwestor powinien uzyskać zgodę właściciela. W określonych sytuacjach może jednak wystąpić o decyzję administracyjną pozwalającą na czasowe korzystanie z nieruchomości w celu wykonania badań geologicznych i geotechnicznych.
Czy badania geologiczne oznaczają, że linia wysokiego napięcia na pewno powstanie?
Nie. Badania są jednym z etapów przygotowania inwestycji i służą ocenie warunków gruntowych. Ostateczna realizacja zależy od wyników badań, dokumentacji projektowej i uzyskania wymaganych decyzji administracyjnych.
Czy za służebność przesyłu należy się wynagrodzenie?
Tak. Ustanowienie służebności przesyłu co do zasady wiąże się z wynagrodzeniem dla właściciela nieruchomości. Jego wysokość zależy m.in. od powierzchni pasa technologicznego, rodzaju urządzeń i stopnia ograniczenia korzystania z działki.