Po przełomowym wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 grudnia 2025 r. tysiące właścicieli nieruchomości, na których od lat posadowione są urządzenia przesyłowe, zyskało szansę na dochodzenie swoich praw i otrzymanie należnej rekompensaty. Warto jednak spojrzeć również na sytuację właścicieli działek, na których linie energetyczne mają dopiero powstać.
W przypadku planowanej budowy linii energetycznej, właściciele nieruchomości mają prawo do uzyskania odpowiedniego wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu lub odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania z gruntu. Powstaje więc pytanie: na jaką wysokość wynagrodzenia mogą liczyć właściciele nieruchomości za posadowienie słupa energetycznego?
Budowa nowych linii energetycznych
Procedura posadowienia słupa energetycznego na prywatnej działce zależy od trybu realizacji planowanej inwestycji. Ustalenie lokalizacji nowego słupa energetycznego może nastąpić na wniosek inwestora w drodze decyzji właściwego miejscowo wojewody (wydanej na podstawie tzw. specustawy przesyłowej, tj. ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o przygotowaniu i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych) albo w wyniku działań planistycznych gmin, prowadzonych w ramach ich ustawowych kompetencji w zakresie planowania przestrzennego.
W obu przypadkach proces rozpoczyna się od ustalenia lokalizacji inwestycji, a następnie uzyskania odpowiednich decyzji administracyjnych. Następnie przedsiębiorca przesyłowy uzyskuje prawo do korzystania z nieruchomości, najczęściej poprzez ustanowienie służebności przesyłu, za które właścicielowi przysługuje wynagrodzenie. W przypadku braku porozumienia możliwe jest administracyjne ograniczenie sposobu korzystania z działki. Dopiero po dopełnieniu formalności inwestor może przystąpić do realizacji prac budowlanych i posadowienia słupa energetycznego, przy czym właściciel zachowuje prawo do rekompensaty za ingerencję w jego nieruchomość.
Na jak wysoką rekompensatę mogą liczyć właściciele nieruchomości za posadowienie słupa energetycznego?
Wysokość rekompensaty za posadowienie słupa energetycznego ustalana jest indywidualnie, w zależności od okoliczności konkretnej sprawy. Każdorazowo powinna natomiast odpowiadać skali ingerencji w prawo własności oraz uwzględniać czynniki takie jak:
- wartość nieruchomości,
- powierzchnia zajęta przez słup i pas techniczny,
- ograniczenie w zabudowie,
- spadek atrakcyjności działki.
W praktyce oznacza to, że każda sprawa wymaga rzetelnej analizy i odpowiedniej wyceny, najlepiej popartej opinią specjalisty. Właściwe oszacowanie należnej rekompensaty pozwala skutecznie dochodzić swoich praw i uniknąć zaniżenia przysługującego świadczenia.
Budowa linii energetycznej a wcześniejsze negocjacje
Przed posadowieniem słupa energetycznego na działce przedsiębiorca przesyłowy przeprowadza z właścicielem nieruchomości negocjacje. Często jednak zdarza się, że pierwotna propozycja przedsiębiorcy w zakresie wypłaty wynagrodzenia jest rażąco wręcz zaniżona. Warto pamiętać, że właściciel działki nie musi się godzić na ofertę, która nie jest dla niego satysfakcjonująca. Dobrze poprowadzone negocjacje, przy wsparciu profesjonalnej kancelarii prawnej, dają szansę na realne zwiększenie rekompensaty finansowej.
Jeżeli strony nie dojdą do porozumienia w drodze negocjacji, właściciel obciążonej nieruchomości może dochodzić swoich praw w postępowaniu sądowym. Warto mieć na uwadze, że droga sądowa jest wyłączona w sytuacji, gdy przedsiębiorca uzyskał prawo do korzystania z nieruchomości na podstawie decyzji administracyjnej. W takim przypadku, gdy strony nie osiągnęły porozumienia na etapie negocjacji, wysokość odszkodowania ustalana jest na mocy decyzji wydanej przez właściwy organ administracji.
Wynagrodzenie za posadowienie słupa energetycznego – jak zadbać o swoje prawa
Podsumowując, budowa nowych linii energetycznych na prywatnych nieruchomościach wiąże się z koniecznością wypłaty wynagrodzenia na rzecz właściciela gruntu. Jego wysokość nie jest jednak z góry określona – zależy przede wszystkim od zakresu ingerencji w prawo własności, przeznaczenia nieruchomości oraz wpływu inwestycji na możliwość jej wykorzystania.
Kluczowe znaczenie mają negocjacje z inwestorem, podczas których właściciel może realnie wpłynąć na wysokość rekompensaty finansowej za budowę linii energetycznych. W przypadku braku porozumienia o wynagrodzeniu może rozstrzygnąć sąd albo – w trybie administracyjnym – właściwy organ, np. wojewoda. Dlatego warto skorzystać z pomocy doświadczonego eksperta z Kancelarii Łebek, Madej i Wspólnicy, który doradzi, jakie kroki podjąć i jak zabezpieczyć swoje prawa, zwiększając szanse na uzyskanie satysfakcjonującej rekompensaty już na etapie planowania inwestycji.
Czy wysokość wynagrodzenia jest z góry określona?
Nie – ustalana jest indywidualnie w zależności od konkretnej sytuacji.
Czy można odmówić posadowienia słupa na działce?
Nie zawsze – w niektórych przypadkach inwestycja może być realizowana na podstawie decyzji administracyjnej.
Czy decyzja administracyjna wyklucza drogę sądową?
Tak – w takim przypadku wysokość odszkodowania ustala właściwy organ administracji.

