Przełomowy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 r. otwiera właścicielom nieruchomości nowe możliwości w walce o ich prawa. Czy prawomocne stwierdzenie zasiedzenia służebności przesyłu można jeszcze podważyć? Dowiedz się, jak skorzystać ze skargi o wznowienie postępowania, jakie terminy Cię obowiązują i dlaczego orzeczenie w sprawie służebności przesyłu (sygn. akt P 10/16) zmienia reguły gry w sporach z przedsiębiorstwami przesyłowymi.
Czym jest wznowienie postępowania w sprawie służebności przesyłu?
Wznowienie postępowania jest środkiem prawnym, który umożliwia ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej prawomocnym wyrokiem. Istotą skargi jest usunięcie wadliwego orzeczenia, które nie zostało usunięte lub dostrzeżone w zwykłym toku sprawy. Jedną z podstaw wznowienia może stanowić wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność konkretnego przepisu prawa z Konstytucją. W ostatnim czasie szczególnie głośno jest o wyroku Trybunału z 2 grudnia 2025 r. (sygn. akt P 10/16), w którym zakwestionowano dotychczasową linię orzeczniczą dotyczącą zasiedzenia służebności przesyłu.
Dlaczego wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 r. jest tak ważny?
2 grudnia 2025 r., Trybunał Konstytucyjny wydał przełomowy wyrok, w którym podważył dotychczasową praktykę orzeczniczą w zakresie możliwości zasiedzenia służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu przed 3 sierpnia 2008 r. Trybunał wskazał, że uznawanie zasiedzenia bez wyraźnej podstawy ustawowej – a jedynie w oparciu o interpretację stosowaną przez sędziów – narusza konstytucyjną ochronę prawa własności oraz zasady zaufania obywatela do państwa. W konsekwencji Trybunał stwierdził, że takie działanie było niezgodne z Konstytucją.
Takie rozstrzygnięcie umożliwia wielu właścicielom nieruchomości złożenie do sądu skargi o wznowienie postępowań zakończonych prawomocnym orzeczeniem, na podstawie którego sądy stwierdzały, że doszło do zasiedzenia służebności przesyłu. To samo tyczy się orzeczeń oddalających powództwo właścicieli nieruchomości o ustanowienie służebności przesyłu za wynagrodzeniem, gdzie podstawę oddalenia stanowił podniesiony przez przedsiębiorstwo przesyłowe zarzut zasiedzenia.
Kiedy będzie możliwe złożenie skargi o wznowienie postępowania w sprawie służebności przesyłu?
Wznowienie postępowania w sprawach dotyczących zasiedzenia służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu nie następuje automatycznie. Kodeks postępowania wyraźnie wskazuje, że to zainteresowana strona powinna w przewidzianym terminie złożyć skargę. Aby skarga mogła być rozpoznana, muszą dodatkowo zostać spełnione przesłanki przewidziane w kodeksie postępowania cywilnego, tj.:
- sprawa musi być zakończona prawomocnym orzeczeniem sądowym,
- od uprawomocnienia się orzeczenia nie minął okres dziesięciu lat (oznacza to, że obecnie zaskarżeniu nie będą podlegać orzeczenia zapadłe przed 2016 rokiem),
- skarga została złożona w terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (przekroczenie terminu spowoduje odrzucenie skargi).
Poza wskazanymi powyżej przesłankami skarga musi spełniać warunki formalne, m.in. wskazywać zaskarżone orzeczenie, a także podstawę jej wniesienia. Należy pamiętać, że sama skarga na wznowienie nie powoduje automatycznego uchylenia wcześniejszego rozstrzygnięcia. Sąd w pierwszej kolejności bada samą dopuszczalność wniesienia skargi, a dopiero po jej uwzględnieniu dokonuje ponownej oceny sprawy w zakresie, w jakim doszło do wznowienia postępowania. Skarga powinna być wniesiona do sądu, który wydał zaskarżone orzeczenie, a jeżeli zaskarżono orzeczenia sądów różnych instancji, właściwy jest sąd instancji wyższej. Skarga podlega opłacie w kwocie 100 zł.
Wsparcie Kancelarii Adwokatów i Radców Prawnych Łebek, Madej i Wspólnicy
Skarga o wznowienie postępowania dotyczącego zasiedzenia służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu może stanowić istotną formę ochrony praw właścicieli nieruchomości. Pamiętajmy jednak, że wymaga ona zachowania odpowiednich terminów i spełnienia szeregu warunków formalnych.
Kancelaria Adwokatów i Radców Prawnych Łebek, Madej i Wspólnicy oferuje kompleksowe wsparcie prawne w sprawach dotyczących służebności przesyłu oraz roszczeń związanych z posadowieniem i eksploatacją urządzeń przesyłowych. Pomoc kancelarii obejmuje analizę stanu prawnego nieruchomości a także dokumentacji co pozwala na szybką i realną ocenę możliwości wznowienia postępowania sądowego.
Wznowienie postępowania po wyroku TK w sprawie służebności przesyłu – podsumowanie
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 r. daje właścicielom nieruchomości realną szansę na podważenie prawomocnych orzeczeń dotyczących zasiedzenia służebności przesyłu. Wznowienie postępowania wymaga złożenia skargi w określonych terminach i spełnienia warunków formalnych, a jej uwzględnienie umożliwia ponowne rozpoznanie sprawy przez sąd.
Czego dotyczy wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie P 10/16?
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie P 10/16 dotyczy zgodności z Konstytucją wykładni przepisów Kodeksu cywilnego, na podstawie której sądy dopuszczały możliwość zasiedzenia – przed 3 sierpnia 2008 r. – służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu. Trybunał uznał taką praktykę za niezgodną z Konstytucją, wskazując, że ograniczenie prawa własności wymaga jednoznacznej podstawy ustawowej.
Kogo może dotyczyć skuteczność tego wyroku?
Skutki wyroku mogą dotyczyć przede wszystkim właścicieli nieruchomości, na których posadowione są urządzenia przesyłowe, takie jak linie energetyczne, gazociągi czy sieci telekomunikacyjne, jeżeli przedsiębiorstwo przesyłowe powoływało się na zasiedzenie służebności sprzed 2008 r. Wyrok ma szczególne znaczenie dla osób, które przegrały wcześniej sprawy sądowe oparte na tej konstrukcji prawnej.
Jakie roszczenia mogą przysługiwać właścicielowi nieruchomości po wyroku TK?
Po wyroku w sprawie P 10/16 właściciel nieruchomości może rozważyć dochodzenie roszczeń związanych z odpłatnym ustanowieniem służebności przesyłu, a także z bezumownym korzystaniem z nieruchomości przez przedsiębiorstwo przesyłowe.