PGE Dystrybucja S.A. podpisała z Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej umowę na dofinansowanie w wysokości blisko 1,4 miliarda złotych na budowę i modernizację sieci elektroenergetycznych w Polsce. Łączna wartość inwestycji sięga około 2,3 miliarda złotych, a środki pochodzą z Krajowego Planu Odbudowy. Dla setek tysięcy właścicieli gruntów, przez które przebiegają linie energetyczne, to sygnał, aby przyjrzeć się swoim prawom.
Wielomiliardowy program modernizacji sieci PGE – co się zmieni?
Program realizowany przez PGE Dystrybucję obejmuje remont, modernizację i budowę nowych odcinków sieci elektroenergetycznych, przede wszystkim w Polsce centralnej i wschodniej. Celem jest zwiększenie niezawodności dostaw energii, dostosowanie infrastruktury do wymogów integracji odnawialnych źródeł energii (OZE) oraz podniesienie standardów technicznych sieci dystrybucyjnej.
Grupa PGE zapowiada, że do 2028 roku przeznaczy na rozwój i utrzymanie sieci energetycznych nawet 18 miliardów złotych. Skala tych inwestycji jest bezprecedensowa i oznacza, że przez najbliższe lata prowadzone będą intensywne prace w zakresie sieci elektroenergetycznych – m.in. wymiana słupów, modernizacja linii, budowa nowych stacji transformatorowych.
Modernizacja sieci a prawa właścicieli gruntów
Każda linia energetyczna, każdy słup i każdy kabel to infrastruktura, która fizycznie zajmuje czyjąś nieruchomość lub ogranicza możliwość swobodnego użytkowania. Przedsiębiorstwo przesyłowe – w tym PGE Dystrybucja – najczęściej korzysta z gruntów prywatnych, by eksploatować, konserwować i rozbudowywać swoją sieć. Takie korzystanie powinno odbywać się na podstawie stosownego tytułu prawnego. Polskie prawo precyzyjnie reguluje, na jakich zasadach przedsiębiorcy energetyczni mogą używać cudzego gruntu i co właścicielowi nieruchomości za to przysługuje.
Planowane inwestycje PGE nie tylko nie zmniejszają tych uprawnień – wręcz je uwypuklają. Nowe linie, przebudowane słupy, rozszerzone strefy ochronne – wszystko to może oznaczać wzmożoną obecność infrastruktury na prywatnych działkach i dodatkowe ograniczenia w ich zagospodarowaniu.
Jakie prawa ma właściciel gruntu, przez który przebiega linia energetyczna?
W pierwszej kolejności należy wskazać, że w sytuacji planowanej modernizacji urządzeń przesyłowych, możliwe jest podjęcie negocjacji z przedsiębiorcą przesyłowym w zakresie ustalenia wysokości odszkodowania. Ustalenie odszkodowania może również nastąpić już w toku postępowania administracyjnego – o ile takie postępowanie zostało już uprzednio zainicjowane.
Należy zauważyć, że sposób korzystania z danej nieruchomości, jak najbardziej otwiera drogę do podjęcia stosownych negocjacji celem ustanowienia służebności przesyłu. Właściciel gruntu ma prawo do:
- Wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu – jeśli infrastruktura przebiega przez Twoją działkę, a nie zawarto stosownej umowy lub nie ma orzeczenia sądu, możesz żądać wynagrodzenia za ustanowienie służebności. Jego wysokość zależy od wartości nieruchomości, rodzaju infrastruktury i szerokości pasa zajętego pod urządzenia.
- Wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości – jeśli przez lata PGE korzystał z Twojego gruntu bez zawartej umowy, możesz dochodzić wynagrodzenia za okres przeszły. Co do zasady roszczenie obejmuje okres do 10 lat wstecz (dla osób fizycznych – 6 lat na podstawie ogólnych przepisów o przedawnieniu).
- Odszkodowania za obniżenie wartości nieruchomości – obecność infrastruktury energetycznej może trwale ograniczać możliwość zabudowy i obniżać rynkową wartość działki. Właściciel może dochodzić wyrównania tej straty.
Łączna wartość wszystkich roszczeń – w zależności od lokalizacji, rodzaju infrastruktury i wartości gruntu – nierzadko przekracza kilkadziesiąt, a nawet kilkaset tysięcy złotych.
Wynagrodzenie za służebność przesyłu – ile można uzyskać?
Pytanie o konkretne kwoty jest najczęstsze wśród właścicieli, których dotyczy służebność przesyłu. Odpowiedź jest złożona, ponieważ, wysokość wynagrodzenia nie jest z góry ustalona, a zależy od wielu czynników, m.in.:
- rodzaju infrastruktury – linie wysokiego napięcia (WN), średniego napięcia (SN), niskiego napięcia (NN), gazociągi, wodociągi,
- długości linii na działce i szerokości strefy ochronnej,
- rynkowej wartości nieruchomości – im wyższa wartość gruntu, tym wyższe wynagrodzenie,
- przeznaczenia terenu – działki budowlane pozwalają na znacznie wyższe roszczenia niż rolne,
- czasu korzystania bez umowy – im dłużej infrastruktura stoi bez uregulowania prawnego, tym wyższe mogą być roszczenia wsteczne.
Jak może pomóc kancelaria prawna?
Jeśli przez Twoją nieruchomość przebiega linia energetyczna albo planowana jest jej budowa lub modernizacja, warto skonsultować się z prawnikiem specjalizującym się w służebnościach przesyłu.
Kancelaria Łebek, Madej i Wspólnicy oferuje bezpłatną analizę sprawy przeprowadzoną przez eksperta, co pozwoli Ci sprawdzić, czy przysługuje Ci wynagrodzenie. Kancelaria zapewnia kompleksowe wsparcie na każdym etapie postępowania, uwzględniając indywidualne uwagi i potrzeby klienta.
Czego dotyczą nowe inwestycje planowane przez PGE Dystrybucja?
Spółka podpisała umowę na dofinansowanie modernizacji i budowy sieci elektroenergetycznych o łącznej wartości około 2,3 miliarda złotych. Prace będą obejmować wymianę słupów, modernizację linii oraz budowę nowych stacji transformatorowych, głównie w centralnej i wschodniej Polsce.
Jakie roszczenia przysługują właścicielowi gruntu za obecność słupów lub linii?
Właściciel nieruchomości może ubiegać się o wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu oraz o odszkodowanie za obniżenie wartości działki spowodowane obecnością infrastruktury. Dodatkowo możliwe jest dochodzenie roszczeń za bezumowne korzystanie z gruntu za okres do 6 lat wstecz w przypadku osób fizycznych. Łączna kwota takich świadczeń zależy od rodzaju urządzeń i wartości nieruchomości, ale nierzadko osiąga poziom kilkudziesięciu tysięcy złotych.
Od czego zależy wysokość wynagrodzenia za służebność przesyłu?
Kwota, jaką można uzyskać, nie jest stała i zależy przede wszystkim od przeznaczenia terenu oraz rynkowej wartości nieruchomości. Kluczowe znaczenie ma także rodzaj infrastruktury oraz długość linii i szerokość strefy ochronnej na danej działce. Wyższe roszczenia generują zazwyczaj działki budowlane w porównaniu do gruntów o charakterze rolnym.