Tropikalne upały na początku wakacji zmuszają nas do otwierania okien nocą, jednak spokojny odpoczynek nierzadko uniemożliwiają właściciele głośnych pojazdów. Wraz z popularyzacją wyścigów samochodowych mieszkańcy dużych miast coraz częściej skarżą się na niemalże codzienne nocne hałasy, agresywną jazdę, wyścigi uliczne, jak i przejazdy przerobionych pojazdów np. z usuniętymi tłumikami. Potencjalnym rozwiązaniem tego problemu mogą być fotoradary akustyczne.
Wpływ hałasu na codzienne życie
Nocny ryk silników i pisk opon to nie tylko chwilowa uciążliwość, ale realne zagrożenie dla zdrowia publicznego. Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) hałas jest drugim – zaraz po smogu – głównym czynnikiem środowiskowym najbardziej zagrażającym zdrowiu Europejczyków. Skala tego problemu sprawia, że w miastach szuka się coraz lepszych metod walki ze sprawcami nocnego hałasu.
Kancelaria Łebek, Madej i Wspólnicy zwraca uwagę, że w takich sytuacjach coraz częściej mówi się o wdrażaniu nowoczesnych narzędzi kontroli – fotoradarach akustycznych.
Czym są fotoradary akustyczne?
Fotoradary akustyczne to urządzenia, które mają wykrywać nadmiernie hałaśliwe pojazdy – podobnie jak zwykłe fotoradary mierzą prędkość. Działają podobnie do klasycznych fotoradarów, ale zamiast prędkości analizują natężenie dźwięku.
System taki wykorzystuje zintegrowane mikrofony, czujniki akustyczne oraz kamery wraz z oprogramowaniem analizującym źródło hałasu.
Czy fotoradary akustyczne działają w Europie?
We Francji już w 2021 r. pojawił się plan pilotażowego programu. W tym czasie testowano systemy nazwane nawet „radarami hałasu”. Ich celem było automatyczne wykrywanie najbardziej hałaśliwych pojazdów. Wstępne testy z 2022 r. wykazały, że od 10 do 44 pojazdów dziennie przekraczało limity hałasu w Paryżu. We Francji od 2025 r. wdrożono już regulacje umożliwiające wystawianie mandatów w wysokości 135 euro za przekroczenie norm hałasu [1].
Urządzenia te z powodzeniem funkcjonują też m.in. w Niemczech, Wielkiej Brytanii, Holandii.
Fotoradary akustyczne – jak to wygląda w Polsce?
W Polsce temat regularnie wraca w debacie publicznej, ale obecnie nie funkcjonuje jeszcze powszechny system automatycznych mandatów za hałas wykrywany przez takie urządzenia.
Na początku tego roku jedno ze stowarzyszeń złożyło petycje dotyczącą wprowadzenia fotoradarów akustycznych. Dokument podpisało 20 tys ludzi [2]. Ministerstwo Infrastruktury planuje rozpoczęcie prac nad stworzeniem podstaw prawnych dla nowej kategorii urządzeń kontrolnych. W dotychczasowych odpowiedziach resortu na interpelacje poselskie – między innymi z 2024 i 2025 roku – wskazywano, że w Polsce brak jest regulacji umożliwiających stosowanie fotoradarów akustycznych, a ich wprowadzenie wymagałoby nowelizacji Prawa o ruchu drogowym oraz odpowiednich rozporządzeń technicznych.
Nie oznacza to jednak, że kierowcy głośnych samochodów są bezkarni. Prawnicy z Kancelarii Łebek, Madej i Wspólnicy we Wrocławiu przypominają, że już dziś policja może zatrzymać dowód rejestracyjny głośnego pojazdu, skierować pojazd na badanie techniczne, a także ukarać mandatem za niesprawny lub zbyt głośny układ wydechowy. Problem w praktyce polega głównie na skuteczności kontroli.
Głosy przeciwników fotoradarów akustycznych
Krytycy fotoradarów akustycznych w debacie publicznej zwracają uwagę, że funkcjonowanie tego typu urządzeń na ruchliwej ulicy nie jest tak proste, bowiem wyniki pomiarów mogą okazać się nieprecyzyjne. Wynika to z tego, że hałas może bowiem pochodzić od kilku pojazdów jednocześnie, od otoczenia, albo odbijać się od budynków.
Z tego też względu Kancelaria Łebek, Madej i Wspólnicy przychyla się do postulatów obejmujących zmianę przepisów tak, by umożliwić systemowi fotoradarów automatyczne działanie, co też zmaksymalizuje ich potencjalną funkcjonalność. Tym samym, akty prawne powinny precyzyjnie określać sposób pomiaru, dopuszczalne normy, procedury kontroli i prawa kierowcy do odwołania.
Fotoradary akustyczne – podsumowanie
Fotoradary akustyczne brzmią trochę jak technologia z przyszłości, ale problem, który mają rozwiązać, jest bardzo realny. Miasta coraz mocniej skupiają się na jakości życia mieszkańców. Hałas bowiem staje się jednym z ważniejszych problemów urbanistycznych. Dlatego możliwe, że w przyszłości dojdzie do automatycznego pomiaru hałasu, zostanie również wprowadzony monitoring akustyczny, zaś w miastach powstaną inteligentne systemy kontroli ruchu, a fotoradary akustyczne staną się czymś równie powszechnym jak klasyczne fotoradary.
Czy fotoradary akustyczne działają w Polsce?
Nie. Obecnie w Polsce nie funkcjonuje system automatycznego nakładania mandatów za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu przez pojazdy. Wprowadzenie takich urządzeń wymaga zmian w przepisach.
Jak działają fotoradary akustyczne?
Urządzenia analizują natężenie dźwięku emitowanego przez pojazd za pomocą mikrofonów i czujników akustycznych. Po wykryciu przekroczenia określonego poziomu hałasu system może zidentyfikować pojazd przy użyciu kamery.
Czy policja może ukarać za zbyt głośny samochód?
Tak. Nawet bez fotoradarów akustycznych policja może zatrzymać dowód rejestracyjny pojazdu, skierować go na dodatkowe badanie techniczne oraz nałożyć mandat, jeśli układ wydechowy jest niesprawny lub nie spełnia obowiązujących norm.