Wypadki na basenach i w aquaparkach mogą prowadzić nie tylko do niegroźnych urazów, ale również do poważnych obrażeń, a nawet śmierci. Jeżeli do zdarzenia doszło wskutek zaniedbań zarządcy lub właściciela obiektu, poszkodowany może dochodzić odszkodowania. Odpowiedzialność nie zawsze jednak opiera się na tych samych zasadach.
Wypadki w aquaparkach i na basenach – co za nimi stoi?
Okres wakacyjny kojarzy się nam często z wypoczynkiem nad wodą. W tym czasie oblężenie przeżywają nie tylko otwarte akweny wodne, ale też coraz liczniejsze w Polsce baseny i aquaparki.
Wypadki na basenach i w aquaparkach nie należą wcale do rzadkości. Są to zresztą najczęściej obiekty całosezonowe, działające cały rok. Jednak to właśnie w okresie letnim dochodzi na nich do największej liczby wypadków. Śliska nawierzchnia, alkohol i brawura wypoczywających, ale też zaniedbania ze strony obsługi i zły stan techniczny urządzeń to najczęstsze przyczyny wypadków w tych miejscach. Następstwa tych wypadków obejmują zarówno niegroźne potłuczenia i upadki, przez złamania, aż po tragiczne w skutkach ciężkie wypadki, a nawet utonięcia.
Na jakich zasadach oceniana jest odpowiedzialność za wypadek?
Kiedy dochodzi do wypadku oczywiście zawsze najważniejsze jest ratowanie zdrowia i życia. Kluczowe są tutaj niejednokrotnie działania samych ratowników oraz nadzór rodziców i opiekunów w przypadku najmłodszych dzieci. Niemniej jednak następstwa wypadku mogą wiązać się z dalszymi konsekwencjami zdrowotnymi, które pociągają za sobą konieczność poniesienia znacznych wydatków związanych z leczeniem i rehabilitacją. Powstaje wtedy pytanie kto ponosi odpowiedzialność za wypadek na tego typu obiektach oraz kiedy poszkodowany może domagać się odszkodowania od zarządcy czy właściciela tego typu obiektu?
Zasady odpowiedzialności za wypadki na basenach i aquaparkach wbrew pozorom nie są takie oczywiste. W zależności od typu obiektu, jego infrastruktury i zastosowanych technologii mamy tutaj bowiem do czynienia z dwoma podstawami odpowiedzialności cywilnoprawnej: zasadą winy i zasadą ryzyka.
Odpowiedzialność na zasadzie winy
Jeżeli mamy do czynienia z prostym obiektem, takim jak zwykły basen bez dodatkowych urządzeń technicznych, który nie jest kwalifikowany jako „przedsiębiorstwo wprawiane w ruch za pomocą sił przyrody”, wówczas odpowiedzialność opiera się na ogólnej zasadzie winy (art. 415 Kodeksu cywilnego). Kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia.
W takim przypadku aby móc dochodzić od zarządcy obiektu roszczeń odszkodowawczych, poszkodowany musi udowodnić trzy elementy:
- Powstanie szkody (np. obrażenia, złamania, wydatki z tym związane).
- Zaniedbanie lub zaniechanie ze strony obiektu (np. brak ratownika, nieoczyszczona woda, uszkodzona lub zaniedbana infrastruktura).
- Związek przyczynowo-skutkowy między zaniedbaniem a wypadkiem (powiązanie stwierdzonych na obiekcie zaniedbań z zaistnieniem wypadku).
Obowiązki zarządcy tego typu obiektów reguluje ustawa o bezpieczeństwie osób przebywających na obszarach wodnych. Wymogi związane z prowadzeniem tego typu obiektów obejmują wiele obszarów: obsada ratownicza, stan techniczny urządzeń, kwestie higieniczno-porządkowe, organizacyjne w tym odpowiednie oznaczenia. Należy pamiętać, że same obiekty posiadają też najczęściej swoje regulaminy, które jednak nie mogą stać w sprzeczności z regulacjami ustawowymi. Niekiedy można spotkać się z klauzulami typu „obiekt nie ponosi odpowiedzialności za wypadki na terenie kąpieliska”, co w oczywisty sposób nie jest prawidłowym zapisem. Regulamin obiektu pełni jednak ważne funkcje doprecyzowujące zasady działalności samego obiektu oraz warunki bezpiecznego korzystania z jego urządzeń.
Istnieją jednak sytuacje, w których odpowiedzialność obiektu zostaje wyłączona lub znacznie ograniczona. Dzieje się tak, gdy wyłączną przyczyną wypadku jest zachowanie poszkodowanego (upojenie alkoholowe, ignorowanie poleceń ratownika, skoki do wody itp.). Jeśli zachowanie poszkodowanego nie jest wyłączną przyczyną wypadku, jednak swoim zachowaniem złamał on regulamin lub inne przepisy organizacyjne, może zostać zastosowane tzw. przyczynienie się do szkody i pomniejszyć kwotę odszkodowania o odpowiedni procent w stosunku do stopnia naruszeń zasad przez samego pokrzywdzonego.
Odpowiedzialność na zasadzie ryzyka
Zgodnie z art. 435 Kodeksu cywilnego, na zasadzie ryzyka odpowiada prowadzący przedsiębiorstwo wprawiane w ruch za pomocą sił przyrody (np. pary, gazu, elektryczności, paliw).
Prowadzący na własny rachunek przedsiębiorstwo lub zakład wprawiany w ruch za pomocą sił przyrody (pary, gazu, elektryczności, paliw płynnych itp.) ponosi odpowiedzialność za szkodę na osobie lub mieniu, wyrządzoną komukolwiek przez ruch przedsiębiorstwa lub zakładu, chyba że szkoda nastąpiła wskutek siły wyższej albo wyłącznie z winy poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą nie ponosi odpowiedzialności. Wiele aquaparków spełnia te kryteria, ponieważ są to obiekty zaawansowane technologicznie, funkcjonujące przy użyciu zaawansowanych urządzeń: pomp i filtrów wody, automatycznych systemów dozowania środków chemicznych, elektronicznych systemów sterowania podgrzewaniem wody czy tzw. „dzikimi rzekami”, sztucznymi falami i zjeżdżalniami.
Przy odpowiedzialności na zasadzie ryzyka poszkodowany nie musi udowadniać, że do wypadku doszło z winy zarządcy obiektu. Wystarczy wykazać powstanie szkody, i że ma ona związek z ruchem tego przedsiębiorstwa. Jednak nawet w przypadku odpowiedzialności na zasadzie ryzyka istnieją sytuacje, w których obiekt nie będzie ponosił odpowiedzialności. Ma to miejsce w przypadku:
- siły wyższej (np. uderzenie pioruna, nagłe i nieprzewidywalne trzęsienie ziemi).
- wyłącznej winy poszkodowanego (np. alkohol, zignorowanie poleceń ratownika czy obsługi obiektu, łamanie regulaminu).
- wyłącznej winy osoby trzeciej, za którą aquapark nie ponosi odpowiedzialności.
Katalog roszczeń przysługujących poszkodowanemu w wypadku na basenie lub aquaparku
Jeżeli zostanie wykazana odpowiedzialność obiektu według wskazanych powyżej zasad, poszkodowany, w zależności od skutków i następstw wypadku, może ubiegać się o szereg różnego rodzaju roszczeń cywilnoprawnych. Do najbardziej typowych zaliczamy:
- Odszkodowanie – zwrot faktycznie poniesionych kosztów leczenia, rehabilitacji, leków, dojazdów do placówek medycznych czy zniszczonego mienia (np. drogiego zegarka sportowego).
- Zadośćuczynienie – jednorazowa kwota za ból, cierpienie fizyczne i psychiczne oraz traumę.
- Rentę – w przypadku trwałego uszczerbku na zdrowiu, który ogranicza zdolność do pracy.
Większość aquaparków i basenów posiada ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej (OC). Roszczenia kieruje się wówczas bezpośrednio do ubezpieczyciela danej placówki.
Wypadek na basenie lub aquaparku – pomoc prawna
Niezależnie zatem od okoliczności wypadku pokrzywdzony powinien pamiętać, że na każdym etapie sprawy i dochodzenia roszczeń odszkodowawczych może skorzystać z pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Jako Kancelaria Łebek, Madej i Wspólnicy od kilkunastu lat dbamy o interes pokrzywdzonych w postępowaniach odszkodowawczych na każdym etapie postępowania. Im większe doświadczenie pełnomocnika w sprawach wypadkowych tym większe szanse, że jego działania przyniosą zamierzony efekt.
Sprawy wypadkowe posiadają swoją unikalną charakterystykę, która wymusza specjalizację w tym zakresie, dlatego swoją sprawę warto powierzyć pełnomocnikowi, który posiada odpowiednie doświadczenie i kompetencje w tej tematyce.
Czy obiekt typu aquapark może w swoim regulaminie wskazać, że nie ponosi odpowiedzialności za wypadki na terenie obiektu?
Taki zapis jest nieskuteczny. Regulamin nie może włączać lub ograniczać ustawowych zasad odpowiedzialności.
Gdzie zgłosić wypadek na basenie lub aquaparku?
Najlepiej wypadek zgłosić niezwłocznie obsłudze obiektu lub ratownikom nawet gdy nie wymaga on natychmiastowej pomocy medycznej. Część skutków związanych z wypadkiem może ujawnić się po pewnym czasie dlatego ważne jest by wykazać, że do wypadku doszło w danym czasie na terenie obiektu.
Czy można zwrócić się o pomoc profesjonalnego pełnomocnika zanim sprawa trafi do sądu?
Oczywiście, że tak. Co więcej im wcześniej skorzysta się z pomocy pełnomocnika tym większe szanse, że nasza sprawa zostanie poprowadzona w sposób rzetelny.