Wypadek przy pracy z winy pracownika – czy należy się odszkodowanie?

Wypadek przy pracy to sytuacja, która może spotkać każdego zatrudnionego – niezależnie od doświadczenia, stanowiska czy branży. Jeśli do zdarzenia doszło z winy pracownika, często pojawia się pytanie, czy w takiej sytuacji można liczyć na odszkodowanie? Kluczowe jest tu dokładne ustalenie przebiegu zdarzenia oraz zadbanie o właściwe udokumentowanie okoliczności wypadku, jak również przebiegu leczenia po nim.

Jakie działania powinien podjąć pracownik po wypadku przy pracy?

Przede wszystkim, kluczowym krokiem, który pracownik powinien niezwłocznie podjąć po wypadku przy pracy, jest zgłoszenie zdarzenia przełożonemu. Następnie, w celu właściwego udokumentowania okoliczności i przebiegu leczenia, pracownik powinien zgromadzić kompletną dokumentację medyczną, dotyczącą leczenia obrażeń ciała doznanych w wyniku wypadku. 

Istotne jest również dopilnowanie, aby pracodawca sporządził protokół powypadkowy. Po jego przygotowaniu, pracownik powinien dokładnie sprawdzić treść protokołu, a jeśli zajdzie taka konieczność, skorzystać z przysługującego mu prawa do zgłoszenia uwag do tego dokumentu. 

Na koniec, po dopełnieniu formalności związanych z protokołem, pracownik powinien złożyć wniosek o świadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), które mogą obejmować zasiłek chorobowy, świadczenie rehabilitacyjne lub jednorazowe odszkodowanie.

Czy pracownik ma prawo do odszkodowania, jeśli do zdarzenia doszło z jego własnej winy?

Odpowiedź nie jest jednoznaczna, ale w wielu przypadkach świadczenia odszkodowawcze będą mu przysługiwały. Jeśli pracownikowi można przypisać pewne okoliczności, które przyczyniły się do wypadku przy pracy, obok tych istniejących po stronie pracodawcy, nie oznacza to automatycznie, że traci on prawo do roszczeń. Wręcz przeciwnie – pracownik może zgłosić swoje roszczenia i nadal liczyć na wypłatę świadczeń.

Przykładowymi sytuacjami, w których zachowanie lub zaniedbanie pracownika przyczyniło się do wypadku przy pracy są: 

• nieprzestrzeganie przepisów BHP (ignorowanie instrukcji bezpieczeństwa, niewłaściwe korzystanie z maszyn lub urządzeń), 
• brak lub niewłaściwe użycie środków ochrony indywidualnej (nieużywanie kasku rękawic, okularów ochronnych lub używanie uszkodzonego sprzętu ochronnego),
• niestosowanie się do poleceń przełożonych (samowolne podejmowanie działań poza zakresem obowiązków), 
• stan psychofizyczny pracownika (praca pod wpływem alkoholu lub innych substancji, przemęczenie, brawura, pośpiech, brak ostrożności, lekkomyślność), 
• brak wymaganych uprawnień, 
• nieprzestrzeganie procedur szkoleniowych.

Czy wina pracownika wyklucza odszkodowanie?

To najważniejsze pytanie – i jednocześnie dobra wiadomość dla poszkodowanych: z pewnymi wyjątkami, co do zasady wina pracownika nie wyklucza prawa do świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego.

Pracownik może otrzymać m.in.:

• zasiłek chorobowy,
• świadczenie rehabilitacyjne,
• jednorazowe odszkodowanie,
• rentę z tytułu niezdolności do pracy.

Co z odpowiedzialnością pracodawcy?

Nawet jeśli pracownik przyczynił się do wypadku przy pracy, to po stronie pracodawcy leży obowiązek zapewnienia bezpiecznych warunków pracy, przeprowadzenia szkolenia oraz nadzorowania przestrzegania zasad BHP.

Jeśli zatem oprócz okoliczności po stronie pracownika, pracodawca również zaniedbał swoje obowiązki, wynikające z przepisów, w tym przepisów BHP, pracownik może dochodzić dodatkowego odszkodowania na drodze cywilnej – niezależnie od świadczeń z ZUS. Dlatego uznanie, że wypadek nastąpił wyłącznie z winy pracownika, zdarza się rzadko i musi być dobrze udokumentowane. Jednak istnieje istotny wyjątek.

Kiedy świadczenia mogą nie przysługiwać pracownikowi?

Odszkodowanie może zostać odmówione, jeśli pracownik umyślnie naruszył przepisy BHP lub znajdował się pod wpływem alkoholu albo środków odurzających i jednocześnie zostanie ustalone, że okoliczności te miały wpływ na wypadek. W praktyce oznacza to, że zwykłe niedbalstwo (np. pośpiech, nieuwaga) nie pozbawia prawa do świadczeń, ale świadome ignorowanie zasad bezpieczeństwa – już może.

Świadczenie z ubezpieczenia wypadkowego nie przysługują zatem jedynie w sytuacji, jeżeli wyłączną przyczyną wypadku było udowodnione naruszenie przez ubezpieczonego pracownika przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia, spowodowane przez niego umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa, oraz kiedy pracownik będąc w stanie nietrzeźwym lub pod wpływem środków odurzających lub substancji psychotropowych, przyczynił się w znacznym stopniu do spowodowania wypadku przy pracy.

Naruszenie przepisów przez pracownika musi być jednak udowodnione, zatem w sprawach spornych warto zwrócić się o pomoc do kancelarii dla poszkodowanych w wypadkach.

Wypadek przy pracy z winy pracownika – podsumowanie

Wypadek przy pracy z winy pracownika nie przekreśla automatycznie prawa do odszkodowania. Kluczowe znaczenie ma stopień winy oraz okoliczności zdarzenia, istniejące zarówno po stronie pracownika, jak i pracodawcy.

W przypadku wątpliwości warto zebrać wszystkie dokumenty, dotyczące wypadku przy pracy (protokół ustalenia okoliczności wypadku wypadku, dokumentacja z postępowania karnego, o ile było prowadzone) i skonsultować z prawnikiem z Kancelarii Łebek, Madej i Wspólnicy, czy istnieje możliwość uzyskania świadczeń odszkodowawczych czy to z ZUS, czy od pracodawcy.