15 listopada będziemy obchodzić Dzień Pamięci Ofiar Wypadków Drogowych. Jego celem jest nie tylko upamiętnienie zmarłych, lecz także zwiększanie świadomości społecznej i wspieranie osób dotkniętych skutkami wypadków drogowych oraz ich rodzin. Rodzin, które nie dość, że muszą zmierzyć się z nagłą i bolesną stratą, to często stają też przed dodatkowymi problemami: utratą głównego żywiciela rodziny, kosztami pogrzebu oraz koniecznością przeorganizowania całego dotychczasowego życia czy dochodzenia należnych świadczeń.
Wypadki drogowe w Polsce – co mówią najnowsze statystyki?
Dane dotyczące bezpieczeństwa ruchu drogowego pokazują, że mimo poprawy niektórych wskaźników, problem wypadków drogowych nadal pozostaje poważny. Według raportu Komendy Głównej Policji w 2025 roku na polskich drogach odnotowano 20 925 wypadków drogowych, w których 1 660 osób zginęło, a 24 590 osób zostało rannych, w tym 7 866 ciężko. W porównaniu z rokiem 2024 liczba wypadków zmniejszyła się o 2,8%, a liczba ofiar śmiertelnych aż o 12,4%. To pozytywna zmiana, która nie powinna jednak przesłaniać skali problemu.
W samym województwie dolnośląskim w 2025 r. doszło do 1 964 wypadków, w których zginęło 121 osób, a 2 327 zostało rannych. Oznacza to, że samych wypadków było nieco więcej niż rok wcześniej (wzrost o 4,3%), natomiast zginęło o ponad 16% mniej osób [1].
Z roku na rok maleje również liczba wypadków popełnianych przez nietrzeźwych kierowców.
Do głównych przyczyn wypadków komunikacyjnych należy zaliczyć:
- nieustąpienie pierwszeństwa przejazdu innemu pojazdowi lub pieszemu na przejściu dla pieszych,
- nadmierną prędkość,
- niezachowanie bezpiecznej odległości między pojazdami,
- nieprawidłowe wyprzedzanie.
Odpowiedzialność karna za spowodowanie wypadku drogowym
Zgodnie z Kodeksem karnym za spowodowanie wypadku drogowego, w wyniku którego inna osoba doznała obrażeń cała, grozi kara pozbawienia wolności do lat 3. Natomiast jeżeli następstwem wypadku jest śmierć innej osoby albo ciężki uszczerbek na jej zdrowiu, sprawca może podlegać karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat.
Odpowiedzialność karna zależy jednak od ustalonych okoliczności zdarzenia. W szczególności surowszą karę poniosą kierowcy, którzy spowodowali wypadek znacznie przekraczając dopuszczalną administracyjnie prędkość, jadący brawurowo czy też korzystający w trakcie jazdy z telefonu.
Ponadto gdy sprawca znajdował się pod wpływem alkoholu lub substancji psychoaktywnych czy zbiegł z miejsca zdarzenia, grozi mu jeszcze surowsza kara – w skrajnych przypadkach nawet do 20 lat pozbawienia wolności.
Prawa rodziny zmarłego w wypadku drogowym
Członkom rodziny zmarłego przysługuje prawo uczestniczenia w procesie karnym jako reprezentującym prawa pokrzywdzonego przestępstwem. Warunkiem jest jednak złożenie oświadczenia o działaniu w sprawie w charakterze oskarżyciela posiłkowego obok prokuratora.
Ponadto w toku postępowania karnego osoby najbliższe zmarłemu mogą domagać się zasądzenia od sprawcy na swoją rzecz częściowego zadośćuczynienia czy nawiązki.
Niezależnie od postępowania karnego rodzina zmarłego może dochodzić roszczeń związanych ze śmiercią bliskiej osoby na drodze cywilnej – bezpośrednio do sprawcy lub też od towarzystwa ubezpieczeń, w którym wykupiona była polisa OC dla pojazdu, w związku z ruchem którego wyrządzono szkodę. W praktyce roszczenia najczęściej kieruje się do ubezpieczyciela z uwagi na jego wypłacalność.
Odszkodowanie za śmierć bliskiej osoby w wypadku drogowym – jakie świadczenia przysługują członkom rodziny?
Roszczenia przysługujące najbliższym członkom rodziny po śmierci poszkodowanego w wypadku drogowym określa Kodeks cywilny, który przewiduje kilka rodzajów świadczeń, mających różne cele i przesłanki.
Zadośćuczynienie ma rekompensować krzywdę, związaną z utratą bliskiej osoby. Nie istnieje jedna, z góry określona kwota należna każdej osobie ani też żaden taryfikator. Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny. Przy ustalaniu rozmiaru krzywdy rozważane są takie okoliczności jak:
- stopień bliskości i charakter relacji ze zmarłym,
- cierpienie psychiczne,
- zmiana dotychczasowego życia rodzinnego czy wpływ straty na codzienne funkcjonowanie bliskiego,
- poczucie osamotnienia,
- wiek zmarłego i osoby dochodzącej roszczenia.
Jeżeli śmierć poszkodowanego w wypadku drogowym spowodowała znaczne pogorszenie sytuacji życiowej członków jego rodziny, mogą oni domagać się przyznania stosownego odszkodowania. Nie chodzi wyłącznie o bezpośrednią utratę dochodów. Znaczenie mogą mieć również inne następstwa, takie jak zmniejszenie statusu czy poziomu życia rodziny, wykonywanie przez zmarłego samodzielnie remontów czy innych prac, za które normalnie trzeba by było zapłacić, utrata wsparcia w prowadzeniu gospodarstwa domowego, opiece nad dziećmi czy organizacji codziennego życia, o ile przekładają się na sytuację życiową osoby uprawnionej. W praktyce istotne jest wykazanie, jak wyglądało życie rodziny przed wypadkiem i jakie konkretne zmiany nastąpiły po śmierci bliskiego.
Osoba, która poniosła koszty leczenia i pogrzebu zmarłego, może domagać się ich zwrotu. Wydatki muszą być uzasadnione i udokumentowane oraz pozostawać w związku ze śmiercią poszkodowanego w wypadku drogowym. Dlatego warto zachowywać faktury, rachunki i potwierdzenia płatności.
Jeżeli zmarły miał ustawowy obowiązek alimentacyjny wobec określonej osoby, osoba ta może dochodzić renty odpowiadającej jej usprawiedliwionym potrzebom oraz możliwościom zarobkowym i majątkowym zmarłego. Renta może mieć szczególne znaczenie dla dzieci, małżonka lub innych osób, które utraciły istotne źródło utrzymania.
Dlaczego warto skonsultować sprawę z prawnikiem?
Postępowanie po wypadku drogowym ze skutkiem śmiertelnym obejmuje nie tylko ustalenie odpowiedzialności za zdarzenie, lecz także ocenę sytuacji każdego z członków rodziny i przysługujących im roszczeń. Poszczególne osoby mogą mieć prawo do różnych świadczeń, a ich uzyskanie wymaga odpowiedniego udokumentowania poniesionych strat i doznanej krzywdy. Istotne znaczenie ma zgromadzenie dokumentacji, wykazanie więzi ze zmarłym, ustalenie wpływu jego śmierci na sytuację życiową rodziny oraz prawidłowe określenie wysokości należnych świadczeń.
Ty lub bliska Ci osoba uległa wypadkowi drogowemu i chcecie się dowiedzieć, czego można dochodzić? Zapraszamy na bezpłatne konsultacje odszkodowawcze w Kancelarii Votum Legal Łebek, Madej i Wspólnicy, które odbędą się w dniach 16-20 listopada. Przeanalizujemy okoliczności sprawy i ocenimy przysługujące Państwu roszczenia.
Jakie świadczenia przysługują rodzinie po śmierci bliskiej osoby w wypadku drogowym?
Najbliżsi członkowie rodziny mogą ubiegać się m.in. o zadośćuczynienie za doznaną krzywdę, odszkodowanie za znaczne pogorszenie sytuacji życiowej, zwrot uzasadnionych kosztów leczenia i pogrzebu oraz rentę, jeśli zmarły był zobowiązany do alimentacji lub dobrowolnie i stale dostarczał środków utrzymania.
Kto może ubiegać się o odszkodowanie i zadośćuczynienie po śmierci bliskiego w wypadku?
O zadośćuczynienie mogą ubiegać się najbliżsi członkowie rodziny zmarłego, przy czym o uprawnieniu decyduje przede wszystkim charakter i siła więzi rodzinnej, a nie wyłącznie formalny stopień pokrewieństwa. Odszkodowanie za znaczne pogorszenie sytuacji życiowej przysługuje osobom najbliższym, które wykażą negatywne następstwa śmierci zmarłego w tym zakresie.
Czy odszkodowanie za śmierć bliskiej osoby w wypadku drogowym można uzyskać z polisy OC sprawcy?
Tak. Jeżeli za wypadek drogowy odpowiada kierowca objęty obowiązkowym ubezpieczeniem OC, osoby uprawnione mogą zgłosić roszczenia bezpośrednio do jego ubezpieczyciela. Zakład ubezpieczeń ocenia odpowiedzialność i zasadność poszczególnych świadczeń, a ich wysokość zależy od okoliczności konkretnej sprawy.