Słup energetyczny na działce odziedziczonej po rodzinie – czy można dochodzić roszczeń?

Odziedziczyłeś działkę i odkryłeś, że stoi na niej słup energetyczny lub przebiega przez nią linia energetyczna? Czy jako nowy właściciel masz prawo dochodzić wynagrodzenia od przedsiębiorstwa przesyłowego? Poznaj swoje prawa i dowiedz się, jak dochodzić swoich roszczeń krok po kroku.

Słup energetyczny na działce – co właściwie oznacza?

Służebność przesyłu to ograniczone prawo rzeczowe, które pozwala przedsiębiorcy na korzystanie z cudzej nieruchomości w zakresie niezbędnym do eksploatacji urządzeń przesyłowych – takich jak słupy energetyczne, linie energetyczne czy gazociągi. W praktyce oznacza to realne ograniczenie Twojego prawa własności. Możliwości zabudowy i swobodnego korzystania z tego fragmentu działki są wyraźnie ograniczone.

Można by pomyśleć, że postawienie słupa energetycznego oraz linii energetycznej na cudzej działce zawsze wymaga wydania odpowiedniej decyzji lub zawarcia odpowiedniej umowy z właścicielem działki. W praktyce bywało inaczej. Wiele urządzeń przesyłowych powstało w czasach, gdy obowiązywała zasada jednolitej własności państwowej – nie zawierano wtedy umów z właścicielami i bardzo często nie wydawano decyzji administracyjnych, a po zmianach ustrojowych często nie uporządkowano tej sytuacji prawnej. W efekcie tysiące właścicieli działek – w tym spadkobiercy – użytkuje dziś nieruchomości obciążone infrastrukturą przesyłową bez jakiejkolwiek podstawy prawnej.

Jeśli przedsiębiorstwo przesyłowe nie dysponuje ważnym tytułem prawnym do korzystania z Twojej nieruchomości, należy Ci się wynagrodzenie. Wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu ma charakter jednorazowego świadczenia na przyszłość – to rekompensata za to, że zgadzasz się na trwałe obciążenie swojej działki. Co ważne, oprócz wynagrodzenia na przyszłość możesz również dochodzić wynagrodzenia za okres, w którym przedsiębiorstwo korzystało z Twojego gruntu bez żadnej podstawy prawnej.

Służebność przesyłu a dziedziczenie

Bardzo często spotykamy się z sytuacją, w której właściciel dowiaduje się o problemie dopiero po przejęciu nieruchomości w spadku. Działka należała wcześniej do rodziców albo dziadków, a słup energetyczny stoi na niej „od zawsze”. Wiele osób zakłada wtedy, że skoro urządzenia istnieją od kilkudziesięciu lat, to nie da się już nic zrobić. Tymczasem, jeżeli przedsiębiorca przesyłowy nie posiada tytułu prawnego do korzystania z odziedziczonej nieruchomości, w wielu przypadkach nowy właściciel będący spadkobiercą może wystąpić zarówno o wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu, jak i o zapłatę wynagrodzenia za wcześniejsze bezumowne korzystanie z działki.

Wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu na przyszłość

Jeżeli nieruchomość została odziedziczona a przedsiębiorstwo przesyłowe nadal korzysta z nieruchomości bez uregulowanego stanu prawnego, możesz żądać ustanowienia służebności przesyłu za odpowiednim wynagrodzeniem.

W praktyce oznacza to, że firma energetyczna otrzymuje prawo do korzystania z części działki, a właściciel dostaje jednorazową rekompensatę finansową. Wysokość wynagrodzenia zależy m.in. od: powierzchni zajętej przez urządzenia przesyłowe, ograniczeń w zabudowie działki, obniżenia wartości nieruchomości, rodzaju infrastruktury i jej wpływu na korzystanie z gruntu.

Co istotne, roszczenie o ustanowienie służebności przesyłu przysługuje aktualnemu właścicielowi nieruchomości. Nie ma znaczenia, że słup został postawiony kilkadziesiąt lat temu, jeszcze za życia poprzednich właścicieli.

Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z odziedziczonej działki

Drugą istotną kwestią jest wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z działki za okres wstecz. Chodzi o sytuację, w której przedsiębiorstwo przesyłowe przez lata korzystało z działki bez umowy o ustanowienie służebności przesyłu, decyzji administracyjnej lub postanowienia sądu o ustanowieniu służebności przesyłu.

Jeżeli odziedziczyłeś działkę po osobie, której przysługiwało roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z działki, to co do zasady takie roszczenie również wchodzi do spadku. Oznacza to, że spadkobierca może dochodzić zapłaty również za okres sprzed nabycia nieruchomości. Jeśli Twoi spadkodawcy nigdy nie podpisali umowy z przedsiębiorcą przesyłowym, istnieje szansa na uzyskanie dodatkowego wynagrodzenia za wcześniejsze lata korzystania z działki. Trzeba jednak pamiętać o przedawnieniu. Roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości przedawnią się z upływem 6 lat, dlatego nie warto zwlekać z analizą dokumentów i podjęciem działań.

Jak ustalić, czy masz prawo do wynagrodzenia?

Pierwszym krokiem jest sprawdzenie, czy przedsiębiorstwo energetyczne posiada tytuł prawny do korzystania z Twojej działki. Może to być decyzja administracyjna, umowa o ustanowienie służebności przesyłu lub postanowienie sądu o ustanowieniu służebności przesyłu. W tym celu warto sięgnąć do ksiąg wieczystych nieruchomości (dostępnych online), zgłosić się do odpowiednich organów administracyjnych oraz przedsiębiorcy przesyłowego. Jeśli okaże się, że przedsiębiorstwo nie ma ważnego tytułu prawnego – otwiera się droga do roszczeń. Warto na tym etapie skonsultować się z Kancelarią Łebek, Madej i Wspólnicy, która posiada doświadczenie w sprawach dotyczących ustanowienia służebności przesyłu.

Podsumowanie

Odziedziczenie działki ze słupem energetycznym lub linią przesyłową nie oznacza, że musisz godzić się na istniejący stan bez żadnej rekompensaty. Jeżeli przedsiębiorstwo przesyłowe nie posiada ważnego tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości, możesz dochodzić zarówno wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu na przyszłość, jak i zapłaty za wcześniejsze bezumowne korzystanie z działki. W wielu przypadkach roszczenia te przechodzą na spadkobierców, dlatego warto dokładnie przeanalizować dokumenty dotyczące nieruchomości i sprawdzić, czy przysługuje Ci prawo do dodatkowego wynagrodzenia.

Artykuł przygotował radca prawny Kajetan Szymkowiak