Renta rodzinna po wypadku komunikacyjnym – komu przysługuje?

Utrata bliskiej osoby w wyniku wypadku komunikacyjnego to nie tylko osobista tragedia i żałoba, ale nierzadko także realne pogorszenie sytuacji finansowej. Polskie prawo przewiduje w takiej sytuacji możliwość ubiegania się o rentę rodzinną (nazywaną też rentą alimentacyjną), mającą na celu kompensatę szkód majątkowych. W tym artykule wyjaśniamy, komu dokładnie przysługuje renta rodzinna i jakie kroki należy podjąć, aby dochodzić swoich roszczeń.

Czym jest renta rodzinna i jaki jest jej cel?

Kodeks cywilny w art. 446 § 2 daje prawo do ubiegania od zobowiązanego do naprawienia szkody renty rodzinnej nazywanej także czasami rentą alimentacyjną. Regulacja ta ma kompensować szkody majątkowe osób poszkodowanych w wyniku wypadku pośrednio. Jest ona wyjątkiem od ogólnej zasady kompensacji wyłącznie szkody doznanej przez osobę bezpośrednio poszkodowaną. 

Głównym celem renty rodzinnej jest zrekompensowanie strat majątkowych osoby uprawnionej do alimentacji, która na skutek śmierci bliskiego straciła świadczenie niezbędne do zaspokojenia jej potrzeb. Świadczenie to dąży do przywrócenia stanu rzeczy, jaki istniał przed wypadkiem. 

Renta ta ma charakter obligatoryjny i polega na przeniesieniu ustawowego obowiązku alimentacyjnego z osoby zmarłej na podmiot lub osobę odpowiedzialną za skutki wypadku. Jej wysokość jest obliczana stosownie do potrzeb poszkodowanego oraz możliwości zarobkowych i majątkowych zmarłego przez prawdopodobny czas trwania obowiązku alimentacyjnego. Ostatecznie, wysokość renty determinują okoliczności, które określały wysokość zobowiązania alimentacyjnego zmarłego.

Renta rodzinna – charakter obligatoryjny i fakultatywny

Inne osoby bliskie zmarłemu również mogą ubiegać się o rentę rodzinną, o ile ten dobrowolnie i stale dostarczał im środków utrzymania, a zasady współżycia społecznego wskazują, że jest to konieczne. W ich przypadku renta ma charakter fakultatywny, co oznacza, że sam fakt utraty faktycznego wsparcia finansowego po śmierci bliskiej osoby nie jest wystarczający do jej automatycznego przyznania.

W praktyce sądy zazwyczaj przyjmują, że szkoda podlegająca naprawieniu za pomocą tej renty odpowiada sumie rzeczywiście dostarczanych uprawnionemu do niej środków przez okres prawdopodobnego ich dostarczenia.

Co wpływa na wysokość renty rodzinnej?

Przy ustalaniu zakresu zobowiązania zmarłego, który był obciążony obowiązkiem alimentacyjnym, sąd musi dokonać oceny rzeczywiście uzyskiwanych przez niego dochodów. W wyroku z dnia 30 stycznia 2015 r., który zapadł w sprawie o sygn. akt III CSK 132/14 Sąd Najwyższy zastrzegł, że „(…)nie chodzi o zwykłe matematyczne przerachowanie dochodu zmarłego na liczbę członków rodziny. W przyznaniu renty wyrównawczej konieczne jest odwołanie się do potrzeb uprawnionego i możliwości zarobkowych zmarłego”. 

Przyjmuje się, że wyznaczenie tych możliwości zarobkowych powinno być oparte na realnych podstawach, przemawiających za tym, że z dużym stopniem prawdopodobieństwa zmarły osiągnąłby określone dochody. Oznacza to, że sąd nie bierze pod uwagę tylko dochodów faktycznie uzyskiwanych przez zmarłego, ale także jego przyszłych możliwości zarobkowych. Jeżeli zmarły przed wypadkiem podejmował realne kroki mające zwiększyć w przyszłości jego potencjał zarobkowy np. robił kursy, studia podyplomowe, był w trakcie uzyskiwania nowych uprawnień to sąd orzekając o wysokości renty powinien wziąć te okoliczności pod uwagę.

Jakie kroki musisz podjąć, aby uzyskać rentę rodzinną?

W przypadku wypadku komunikacyjnego szkoda zgłaszana jest zazwyczaj do ubezpieczyciela osoby odpowiedzialnej za naprawienie szkody. W celu dochodzenia renty rodzinnej należy:

1. zgromadzić odpowiednią dokumentację m.in. dokumenty potwierdzające pokrewieństwo (np. akty urodzenia, małżeństwa) uprawnienie do renty, a także akt zgonu,
2. zgłosić roszczenie do ubezpieczyciela, u którego sprawca wypadku miał wykupioną polisę OC.

Dodatkowo, jeśli ubezpieczyciel wyda decyzję odmowną lub jeśli poszkodowany uzna, że przyznane świadczenie rentowe zostało zaniżone, ma prawo do złożenia reklamacji. Jeżeli po jej rozpatrzeniu ubezpieczyciel nie zmieni swojej pierwotnej decyzji, istnieje możliwość skierowania sprawy na drogę sądową do właściwego sądu rejonowego.

Inne roszczenia, o których warto pamiętać

Renta rodzinna to tylko jedno z wielu roszczeń, jakich można dochodzić po wypadku komunikacyjnym. W praktyce katalog świadczeń, na których dochodzenie pozwala polskie prawo jest znacznie szerszy. Kancelaria Łebek, Madej i Wspólnicy od lat działa na rynku odszkodowawczym i specjalizuje się w dochodzeniu także innych roszczeń związanych z wypadkami komunikacyjnymi tj.:

• zwrot kosztów leczenia (np. zakup leków, kosztów rehabilitacji, prywatnych wizyt lekarskich oraz zabiegów operacyjnych wykonywanych poza NFZ),
• zwrot kosztów dojazdów do placówek medycznych,
• zwrot kosztów opieki osób trzecich,
• renta na zwiększone potrzeby (np. wynikające z konieczności cyklicznej rehabilitacji, zakupu leków, opieki innych osób),
• renta wyrównawcza zwana także uzupełniającą,
• zadośćuczynienie za krzywdę powstałą na skutek obrażeń ciała doznanych w wyniku wypadku,
• zadośćuczynienie za krzywdę wynikającą z zerwania więzi z osobą bezpośrednio poszkodowaną w wyniku wypadku,
• zadośćuczynienie za krzywdę powstałą na skutek śmierci osoby najbliższej,
• zwrot kosztów pogrzebu,
• stosowne odszkodowanie za pogorszenie się sytuacji życiowej, które sąd może przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego, jeżeli po jego śmierci w wyniku wypadku nastąpiło znaczne pogorszenie się ich sytuacji życiowej.

Jak widać katalog roszczeń przysługujących po wypadku komunikacyjnym jest dość szeroki. Część z ww. świadczeń może być dochodzona równolegle z innymi roszczeniami. Takie podejście może w pełni zabezpieczyć interesy poszkodowanego lub jego rodziny, dlatego warto skonsultować swoją sprawę  z profesjonalnym pełnomocnikiem przed skierowaniem sprawy do sądu, który doradzi, na co poszkodowany może realnie liczyć.

Renta rodzinna po wypadku komunikacyjnym – podsumowanie

W przypadku podjęcia decyzji o wystąpieniu na drogę sądową ważne jest, aby od początku być reprezentowanym przez profesjonalnego pełnomocnika, który posiada wieloletnie doświadczenie w prowadzeniu spraw o renty alimentacyjne. 

Kancelaria Łebek, Madej i Wspólnicy od lat działa na rynku odszkodowawczym i specjalizuje się w dochodzeniu m.in. roszczeń odszkodowawczych, rentowych, a także zadośćuczynienia za krzywdę powstałą na skutek śmierci osoby najbliższej. 

Jeżeli uważasz, że ubezpieczyciel niezasadnie odmówił Ci przyznania prawa do renty rodzinnej lub chcesz zakwestionować ustaloną przez niego kwotę świadczenia, skontaktuj się z nami. Bazując na naszym wieloletnim doświadczeniu, które zdobywaliśmy w sądach na terenie całej Polski przeanalizujemy Twoją sprawę i będziemy ci towarzyszyć na kolejnych etapach procesu uzyskiwania świadczenia rentowego.