Słupy na prywatnej działce a odszkodowanie. Przełomowy wyrok TK P 10/16

Masz na działce stary słup energetyczny, rurę z gazem lub wodociąg? 2 grudnia 2025 r. Trybunał Konstytucyjny wydał orzeczenie P 10/16, które może zmienić postępowania administracyjne i sądowe. Właściciele gruntów zyskują potężny oręż w walce o odszkodowania za urządzenia przesyłowe. Operatorzy sieci nie mogą już tak łatwo zasłaniać się zasiedzeniem. Sprawa dotyczy tysięcy Polaków, którzy przez lata byli bezsilni wobec przedsiębiorstw przesyłowych. Co dokładnie orzekł TK?

Jaki wyrok wydał Trybunał Konstytucyjny ws. służebności przesyłu

Klucz do zrozumienia rewolucji leży w datach. Do tej pory operatorzy sieci (energetycznych, gazowych, wodociągowych) stosowali sprytny wybieg prawny. Twierdzili, że nabyli prawo do korzystania z Twojej działki przez zasiedzenie. Jeśli urządzenia stały tam wystarczająco długo, firma uznawała, że nie musi płacić ani grosza. Sądy przez lata akceptowały koncepcję tak zwanej służebności gruntowej o treści służebności przesyłu. Brzmi skomplikowanie? W praktyce oznaczało to, że firmy legalizowały swoje instalacje na prywatnych gruntach, powołując się na przepisy, które tak naprawdę nie były do tego stworzone. Trybunał Konstytucyjny 2 grudnia 2025 r. orzekł, że nie jest możliwe posiadanie służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu przed datą wejścia w życie konkretnych przepisów. Tą graniczną datą jest 3 sierpnia 2008 roku.

Co to oznacza dla Ciebie? Jeśli infrastruktura na Twojej działce powstała przed 2008 rokiem, przedsiębiorstwo nie może już skutecznie twierdzić, że nabyło prawo do gruntu przez zasiedzenie służebności gruntowej. To otwiera drogę do roszczeń, które wcześniej były odrzucane przez sądy.

Czy wyrok TK P10/16 wpłynie na przedsiębiorców przesyłowych?

Wyrok z 2 grudnia 2025 r. jest efektem pytań prawnych, które do Trybunału skierowały Sądy Rejonowe w Grudziądzu i Brodnicy. Sędziowie zauważyli to, co właściciele gruntów czuli od dawna: dotychczasowe przepisy rażąco faworyzowały wielkie korporacje kosztem zwykłych obywateli. Operatorzy sieci przesyłowych staną przed koniecznością uregulowania tysięcy kilometrów linii i rurociągów. Eksperci nie mają wątpliwości: firmy przesyłowe tracą właśnie swój główny argument obronny. Nie mogą już powoływać się na wcześniejsze korzystanie z cudzych gruntów jako na tytuł prawny.

O jakie kwoty za słup lub gazociąg możesz walczyć?

To najważniejsze pytanie dla każdego właściciela nieruchomości. Skoro argument o zasiedzeniu upadł, wiele osób może wystąpić z roszczeniami. Eksperci szacują, że odszkodowania mogą sięgać dziesiątek, a nawet setek tysięcy złotych. Wszystko zależy od:

• Rodzaju infrastruktury (słup wysokiego napięcia jest bardziej uciążliwy niż mała latarnia).
• Powierzchni zajętego gruntu (strefa ochronna, w której nie możesz nic zbudować).
• Lokalizacji działki (grunt w centrum miasta jest droższy niż na wsi).
• Spadku wartości nieruchomości przez istnienie instalacji.

Właściciele gruntów mogą teraz skutecznie domagać się wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z gruntu. To rekompensata za to, że firma czerpała zyski z przesyłu mediów przez Twoją ziemię, nie płacąc Ci wynagrodzenia.

Czy to koniec problemów z zasiedzeniem służebności przesyłu?

Decyzja Trybunału P 10/16 zmusza przedsiębiorstwa przesyłowe do gigantycznej pracy analitycznej. Muszą przejrzeć teczki dotyczące tysięcy nieruchomości. Orzeczenie o niekonstytucyjności dotychczasowej wykładni prawa zabiera im dotychczasowy argument, a sądy mogą się kierować orzeczeniem TK. Dla wielu polskich rodzin oznacza to szansę na uzyskanie rekompensaty za lata uciążliwości. 

Masz na swojej działce słup energetyczny, wodociąg, gazociąg lub inne urządzenie przesyłowe? Skontaktuj się z Kancelarią Łebek, Madej i Wspólnicy w celu analizy Twojej sytuacji prawnej. 

Cały artykuł znajdziesz na money.pl