Słupy energetyczne na działce: wynagrodzenie dla właściciela

Dla wielu właścicieli nieruchomości, obecność infrastruktury przesyłowej, takiej jak słupy energetyczne na działce, stanowi znaczące ograniczenie w swobodnym zarządzaniu gruntem. Nie jest to jednak sytuacja bez wyjścia, w której jedyną opcją jest bierna akceptacja. Właściciele powinni zdawać sobie sprawę, że dysponują oni zestawem narzędzi prawnych, które umożliwiają skuteczną ochronę ich prawa własności.

Słupy energetyczne na działce – co przysługuje właścicielom?

Do roszczeń przysługujących właścicielom nieruchomości możemy zaliczyć:

1. Roszczenie negatoryjne.
2. Roszczenie o wykup nieruchomości.
3. Roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości.
4. Roszczenie o ustanowienie służebności przesyłu za wynagrodzeniem.
5. Roszczenie odszkodowawcze dochodzone w trybie administracyjnym.

W tym artykule przybliżamy roszczenia 4, 5. O innych przeczytaj tutaj.

Słupy energetyczne na działce – kiedy przysługuje roszczenie?

Na podstawie art. 3052 k.c. właściciel nieruchomości może wystąpić do sądu z wnioskiem o ustanowienie na rzecz przedsiębiorcy przesyłowego prawa do korzystania z jego nieruchomości w oznaczonym zakresie, za odpowiednim wynagrodzeniem. Warunkami skorzystania z tego roszczenia są:

• Brak uregulowanego stanu prawnego infrastruktury znajdującej się na działce. Przedsiębiorca nie może dysponować skutecznym wobec właściciela prawem do dysponowania gruntem,
• Odmowa zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu przez przedsiębiorcę.
• Konieczność jej ustanowienia dla prawidłowego korzystania z urządzeń przesyłowych już posadowionych na nieruchomości lub mających dopiero powstać w przyszłości.

Wynagrodzenie za służebność przesyłu – rekompensata za słup lub gazociąg

Jeżeli przedsiębiorca korzysta (lub zamierza korzystać) z gruntu, a nie osiągnie porozumienia z właścicielem co do treści służebności i wysokości wynagrodzenia, to właściciel nieruchomości może wystąpić do sądu z wnioskiem o ustanowienie służebności przesyłu za odpowiednim wynagrodzeniem.

Takie rozwiązanie jest co do zasady korzystne zarówno dla właścicieli, jak i przedsiębiorców. Umożliwia jednoznaczne uregulowanie stanu prawnego infrastruktury oraz zabezpiecza interesy obu stron. Przedsiębiorca przesyłowy uzyskuje tytuł prawny do korzystania z nieruchomości (który zostanie ujawniony w księdze wieczystej). Zaś właściciel otrzymuje stosowne wynagrodzenie za słupy energetyczne na działce.

Odszkodowanie w trybie administracyjnym za słupy energetyczne na działce

Zdarzają się przypadki, w których operator sieci przesyłowej dysponuje dokumentem potwierdzającym jego prawo do korzystania z cudzego gruntu. Może to być np. decyzja administracyjna ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości. Decyzja wywłaszczeniowa / wywłaszczenie przez ograniczenie wydawane jest aktualnie m.in. na podstawie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Wówczas właścicielowi nieruchomości w dacie wydania decyzji oraz jej następcom prawnym (spadkobiercom) przysługuje prawo do odszkodowania. Ustala i przyznaje je właściwy starostę w ramach postępowania administracyjnego na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W trakcie postępowania wymagane jest powołanie biegłego rzeczoznawcy majątkowego, który sporządzi operat szacunkowy stanowiący podstawę dla ustalenia wysokości odszkodowania.

Odszkodowanie za słupy energetyczne na działce – co trzeba wiedzieć?

Należy mieć na uwadze, że roszczenie o zapłatę odszkodowania nie przechodzi na nabywcę nieruchomości i nie przysługuje każdoczesnemu jej właścicielowi (zob. wyrok NSA z dnia 24.03.2023 r., I OSK 273/22, LEX nr 3546379). Dlatego istotne jest ustalenie daty i sposobu nabycia prawa własności gruntu przez aktualnego właściciela. Następnie należy skonfrontować te okoliczności z informacjami wynikającymi z decyzji wywłaszczeniowej. Ponadto uzyskanie odszkodowania jest możliwe tylko, jeżeli wcześniej nie doszło już do ustalenia i wypłaty odszkodowania z tytułu ograniczenia przysługujących właścicielowi praw.

Warto pamiętać, że wcześniejsza wypłata odszkodowania z innego tytułu, np. w związku ze zniszczeniem płodów rolnych, nie oznacza braku możliwości wystąpienia z roszczeniem odszkodowawczym za ograniczenie prawa własności.

Roszczenia przesyłowe – podsumowanie

W zależności od tego z jakimi okolicznościami stanu faktycznego będziemy mieli do czynienia w konkretnym przypadku, odmiennie będą się kształtować możliwe żądania, koszty i potencjalne ryzyka. Należy pamiętać, że każda sprawa jest inna i wymaga indywidualnego podejścia. Biorąc pod uwagę wielość możliwych roszczeń oraz często występujące w praktyce zawiłości faktyczne i prawne, warto skonsultować się z prawnikiem. Dokonanie fachowej analizy sprawy oraz pomoc w doborze optymalnej strategii procesowej to podstawa dochodzenia roszczeń przesyłowych. Zachęcamy do kontaktu naszą kancelarią – nasz zespół wyspecjalizowanych prawników przeanalizuje Twoją sprawę i zarekomenduje najlepsze rozwiązanie.