Słup energetyczny na działce – co może ci przysługiwać?

Właściciele gruntów, którzy mają słup energetyczny na działce lub innego rodzaju urządzenia przesyłowe, mogą mierzyć się z ograniczeniem ich prawa do swobodnego dysponowania nieruchomością. Czy jednak wszyscy właściciele, którzy na swoich działkach posiadają infrastruktury przesyłowe, są zmuszeni do biernego tolerowania ich obecności? Nie. Właściciele powinni wiedzieć, że przysługuje im szereg rozwiązań prawnych, które pomagają im chronić prawo własności.

Słup energetyczny na działce – jakie roszczenia przesyłowe przysługują właścicielom?

Do roszczeń przysługujących właścicielom nieruchomości możemy zaliczyć:

1. Roszczenie negatoryjne.
2. Roszczenie o wykup nieruchomości.
3. Roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości.
4. Roszczenie o ustanowienie służebności przesyłu za wynagrodzeniem.
5. Roszczenie odszkodowawcze dochodzone w trybie administracyjnym.

W tym artykule przybliżamy roszczenia 1, 2, 3. O kolejnych przeczytaj tutaj.

Usunięcie słupa energetycznego z działki – roszczenie negatoryjne

Podstawę prawną roszczenia stanowi art. 222 § 2 k.c., zaś jego treść sprowadza się do możliwości żądania przez właściciela:

• Przywrócenia stanu zgodnego z prawem poprzez usunięcie lub przesunięcie słupów energetycznych lub innych urządzeń przesyłowych. Przysługuje, jeżeli zostały wybudowane przez przedsiębiorcę przesyłowego, któremu nie przysługuje tytuł prawny do korzystania z nieruchomości. Dotyczy też sytuacji, gdy posadowienie urządzeń i sposób ich eksploatacji wykraczają poza zakres istniejących uprawnień przedsiębiorcy.
• Zaniechania dalszych naruszeń, czyli wstrzymanie działań, które naruszają prawo własności właściciela. To m.in. wchodzenie na teren nieruchomości w celu naprawy lub konserwacji elementów infrastruktury przesyłowej.

Kiedy usunięcie słupa energetycznego z działki będzie niemożliwe?

Warto pamiętać, że przedsiębiorcy przesyłowi często świadczą usługi kluczowe dla społeczeństwa. Przykładowo, zapewniają wodę lub prąd istotnym instytucjom publicznym, takim jak szkoły czy szpitale. W takich przypadkach sądy muszą porównać interes jednostkowy z interesem publicznym. Sądy skłaniają się wtedy raczej do zasądzania innych roszczeń. Może to być na przykład wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości. Rzadziej natomiast nakazują operatorom demontaż lub zmianę lokalizacji urządzeń przesyłowych.

Słup energetyczny na działce – roszczenie o wykup nieruchomości

Właścicielom, których stoi słup energetyczny na działce bez tytułu prawnego przysługuje także roszczenie o wykup tej nieruchomości lub jej części. Zostało ono uregulowane w art. 231 § 2 k.c. Roszczenie dotyczy tylko sytuacji, gdy wartość urządzenia przesyłowego znacznie przewyższa wartość gruntu, na którym zostało ono posadowione. Ustalenie wartości nieruchomości oraz słupa czy rurociągu musi zostać dokonane przez biegłego rzeczoznawcę majątkowego.

Wykup nieruchomości przez przedsiębiorcę może się okazać dobrym rozwiązaniem, gdy istnieją małe szanse na skuteczne wytoczenie powództwa o usunięcie lub przesunięcie urządzeń. W szczególności jeżeli na danej nieruchomości została posadowiona infrastruktura przesyłowa o dużej wartości lub znacznej przydatności społecznej. Konsekwencją wykupu gruntu będzie oczywiście utrata prawa własności przez dotychczasowego właściciela, jednak w zamian otrzyma on stosowne wynagrodzenie.

Warto pamiętać, że zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego, roszczenia właściciela przewidziane w art. 231 § 2 k.c. nie ulegają przedawnieniu (zob. uchwała SN z dnia 17.08.2021 r., III CZP 79/19, OSNC 2021, nr 12, poz. 79.).

Słup lub gazociąg na działce – wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości

Właściciele działek, na których znajdują się urządzenia przesyłowe mają również możliwość żądania wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości na podstawie art. 224 k.c. w zw. z art. 225 k.c.

Jak sama nazwa wskazuje, roszczenie to dotyczy „bezumownego korzystania”. Są to wszystkie sytuacje, w których przedsiębiorca przesyłowy wybudował np. słupy energetyczne czy gazociąg i korzysta z tych urządzeń bez ważnej umowy. Istotne w tym przypadku jest to, aby właściciel gruntu nie wyrażał wcześniej zgody na takie działanie przedsiębiorcy i nie otrzymywał z tego tytułu żadnego wynagrodzenia. Zawarcie z przedsiębiorcą umowy, w której właściciel wyraził zgodę na korzystanie ze swojej nieruchomości, stanowi przeszkodę w wytoczeniu powództwa. Dla skutecznego dochodzenia roszczenia bez znaczenia pozostają natomiast takie kwestie jak dobra lub zła wiara przedsiębiorcy, jego wina lub poniesienie przez właściciela jakiejkolwiek szkody.

Za ile lat wstecz można dochodzić roszczeń?

Należy pamiętać, że ww. roszczenie to roszczenie ,,za przeszłość”. Biorąc pod uwagę ustawowe terminy przedawnienia roszczeń pieniężnych, można go dochodzić jedynie za ściśle określony czas. Co do zasady za 6 lat wstecz od daty wytoczenia powództwa. Co za tym idzie, właściciele nieruchomości nie mogą na tej podstawie żądać zasądzenia świadczeń na przyszłość, ponieważ okresowa płatność nie została przewidziana przez ustawę (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 07.04.2000 r., sygn. akt IV CKN 5/00).

Słup energetyczny na działce – pomoc kancelarii prawnej

Przy wyborze odpowiedniego roszczenia należy zweryfikować, czy przedsiębiorca przesyłowy korzysta z Twojego gruntu bez tytułu prawnego czy też przysługuje mu określone prawo do korzystania z cudzej nieruchomości. Wodociąg, gazociąg czy słup energetyczny na działce to często skomplikowany prawnie temat. Jeśli szukasz pomocy w dochodzeniu roszczeń przesyłowych – skontaktuj się z Kancelarią Łebek, Madej i Wspólnicy.