Na wielu nieruchomościach znajdują się urządzenia infrastruktury technicznej, takie jak linie energetyczne, słupy, gazociągi czy wodociągi. Niekiedy zostały one wybudowane wiele lat temu, a właściciel gruntu nie dysponuje dokumentami potwierdzającymi, na jakiej podstawie przedsiębiorca przesyłowy z nich korzysta.
W takiej sytuacji właściciel często zadaje sobie pytania: czy może domagać się zapłaty? Czy przysługuje mu odszkodowanie? A może powinien wystąpić o uregulowanie zasad korzystania z gruntu? Odpowiedź zależy przede wszystkim od stanu nieruchomości, historii posadowienia urządzeń oraz sposobu, w jaki przedsiębiorca z niej korzysta.
Czym w ogóle jest roszczenie?
Roszczenie oznacza uprawnienie do żądania od określonego podmiotu konkretnego zachowania. Może ono polegać na przykład na zapłacie określonej kwoty, naprawieniu szkody, zaniechaniu naruszania prawa własności albo podjęciu działań zmierzających do uporządkowania sytuacji na działce.
Samo posiadanie roszczenia nie oznacza jednak automatycznie, że żądanie zostanie od razu uwzględnione. Aby dochodzić swoich praw, należy ustalić, kto jest zobowiązany do spełnienia świadczenia oraz czy przedsiębiorca przesyłowy nie posiada prawa do korzystania z gruntu (np. na podstawie dawnych umów lub upływu czasu). Z drugiej strony, wieloletnia obecność urządzeń nie oznacza automatycznie, że firma może korzystać z prywatnego terenu całkowicie bezpłatnie.
Czym różni się roszczenie wobec przedsiębiorstwa przesyłowego od odszkodowania?
Pojęcia te nie są tożsame:
- Roszczenie to pojęcie szersze – oznacza każde żądanie skierowane do drugiej strony (np. o zapłatę za korzystanie z gruntu, o ustanowienie służebności czy o wydanie określonych dokumentów).
- Odszkodowanie to konkretne świadczenie mające na celu wyłącznie naprawienie wyrządzonej szkody (np. pokrycie strat powstałych w wyniku zniszczenia mienia).
Właściciel nieruchomości nie musi zawsze wykazywać, że poniósł szkodę w sensie odszkodowawczym, aby domagać się np. zapłaty za bezumowne korzystanie z gruntu czy wynagrodzenia za ustanowienie służebności. Są to odrębne instytucje służące zupełnie innym celom.
Jakie roszczenia mogą występować w związku z urządzeniami przesyłowymi?
Nie istnieje jeden uniwersalny sposób rozwiązania każdego sporu z firmą przesyłową. Właściciel nieruchomości może mieć do dyspozycji kilka rodzajów roszczeń:
Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości
Jeżeli przedsiębiorca przez lata korzystał z części nieruchomości bez odpowiedniego tytułu prawnego (umowy lub decyzji), właściciel może żądać zapłaty za ten miniony okres. Wysokość takiego wynagrodzenia zależy m.in. od rodzaju urządzeń, faktycznie zajętej powierzchni gruntu, wielkości pasa eksploatacyjnego oraz czasu trwania tej sytuacji.
Przedsiębiorca może jednak próbować wykazać, że posiadał prawo do korzystania z gruntu lub że upłynął już czas pozwalający mu na zasiedzenie służebności przesyłu.
Ustanowienie służebności przesyłu
Właściciel może dążyć do uregulowania sytuacji na przyszłość poprzez ustanowienie tzw. służebności przesyłu (np. w drodze umowy lub przed sądem). Służebność ta precyzyjnie określa, gdzie dokładnie przebiegają urządzenia, jaki teren jest niezbędny do ich eksploatacji oraz na jakich zasadach pracownicy firmy mogą wchodzić na działkę w celu kontroli, konserwacji czy napraw. Właściciel nadal pozostaje właścicielem gruntu, ale musi respektować te ograniczenia.
Wynagrodzenie związane z ustanowieniem służebności przesyłu
Ze zgodą na ustanowienie służebności na przyszłość wiąże się prawo właściciela do odpowiedniego wynagrodzenia. Stanowi ono rekompensatę za stałe ograniczenie w korzystaniu z nieruchomości i obciążenie jej cudzą infrastrukturą w kolejnych latach. Jego wysokość zależy od cech działki, sposobu posadowienia urządzeń i skali ograniczeń.
Odszkodowania za szkody
Jeżeli działalność przedsiębiorcy (np. prace montażowe, awaria, naprawy sieci czy wjazd ciężkiego sprzętu) doprowadziła do konkretnych strat, właściciel ma prawo domagać się odszkodowania. Dotyczy to m.in.: uszkodzenia gruntu, upraw lub zniszczenia roślinności, zniszczenia ogrodzenia, bramy lub nawierzchni podjazdu czy strat w prywatnej infrastrukturze właściciela.
Od czego zacząć dochodzenie roszczeń od przedsiębiorstwa przesyłowego?
Przed podjęciem jakichkolwiek kroków warto dokładnie przeanalizować sytuację:
- zebrać dokumenty potwierdzające prawo własności oraz aktualny odpis z księgi wieczystej,
- odszukać mapy i dokumenty geodezyjne pokazujące dokładny przebieg sieci,
- sprawdzić, czy zachowały się dawne umowy, decyzje lub korespondencja z operatorem sieci,
- w przypadku szkód – zgromadzić dokumentację fotograficzną i dowody strat.
Dopiero rzetelna ocena tych faktów pozwala zdecydować, o jakie roszczenia warto wystąpić i w jaki sposób chronić swoje interesy.
Wsparcie Kancelarii Votum Legal Łebek, Madej i Wspólnicy
Urządzenia przesyłowe na prywatnej działce nie oznaczają, że przedsiębiorca może zawsze korzystać z niej bezpłatnie. Właściciel może mieć prawo do wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z gruntu, ustanowienia służebności przesyłu lub odszkodowania za powstałe szkody.
Nie wiesz, jakie roszczenia przysługują Ci w związku z infrastrukturą na Twojej działce? Skontaktuj się z Kancelarią Votum Legal Łebek, Madej i Wspólnicy. Przeanalizujemy Twoją sytuację i pomożemy ustalić możliwe sposoby dochodzenia praw.
Czy właściciel działki może żądać pieniędzy za słup energetyczny na swojej nieruchomości?
Tak. W określonych okolicznościach może domagać się wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z gruntu lub wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu. Zależy to m.in. od tytułu prawnego przedsiębiorcy i historii korzystania z nieruchomości.
Czym różni się wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z gruntu od odszkodowania?
Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie dotyczy korzystania z nieruchomości bez odpowiedniego tytułu prawnego. Odszkodowanie ma natomiast na celu naprawienie konkretnej szkody, np. zniszczenia upraw, ogrodzenia lub nawierzchni.
Czy przedsiębiorca przesyłowy może zasiedzieć służebność przesyłu?
Tak, jeżeli spełnione zostaną ustawowe przesłanki zasiedzenia. Znaczenie ma przede wszystkim okres korzystania z nieruchomości, charakter posiadania oraz dobra lub zła wiara przedsiębiorcy.

