Jak przygotować porozumienie rodzicielskie?

Porozumienie rodzicielskie pozwala ustalić zasady opieki nad małoletnim dzieckiem po rozstaniu rodziców. Dzięki wspólnemu wypracowaniu rozwiązań dotyczących wychowania i codziennej opieki można uporządkować najważniejsze kwestie, ograniczyć ryzyko konfliktów i ułatwić dziecku odnalezienie się w nowej sytuacji rodzinnej.

Czym jest porozumienie rodzicielskie (plan wychowawczy)?

Porozumienie rodzicielskie to dokument, który określa sposób wykonywania władzy rodzicielskiej oraz utrzymywania kontaktów z dzieckiem po rozwodzie lub rozstaniu rodziców.

Tworząc porozumienie, należy pamiętać o najważniejszej zasadzie prawa rodzinnego: treść dokumentu musi zawsze uwzględniać przede wszystkim dobro dziecka.

Nikt nie zna potrzeb i planu dnia dziecka tak dobrze jak jego rodzice. Choć sporządzenie takiego planu nie jest bezwzględnym obowiązkiem prawnym, stanowi optymalne rozwiązanie. Co więcej – zasady wypracowane i zaakceptowane wspólnie przez oboje rodziców są w praktyce przestrzegane przez strony znacznie chętniej i częściej niż odgórne nakazy sądu.

Porozumienie rodzicielskie a wyrok rozwodowy

Zgodnie z art. 58 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, sąd uwzględnia pisemne porozumienie rodziców w wyroku rozwodowym, o ile jest ono zgodne z dobrem małoletniego dziecka. W wyroku rozwodowym sąd ma obowiązek rozstrzygnąć o miejscu zamieszkania dziecka, władzy rodzicielskiej, kontaktach rodziców z dzieckiem i w jakiej wysokości każdy z małżonków jest obowiązany do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka.

Przedstawienie gotowego planu wychowawczego daje rodzicom realny wpływ na treść wyroku. Sąd bada, czy postanowienia porozumienia są precyzyjne, realne do wykonania oraz czy należycie zabezpieczają potrzeby małoletniego.

Przedłożenie wspólnego planu opieki znacząco zwiększa szanse na pozostawienie pełnej władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom. Brak porozumienia jest dla sądu sygnałem głębokiego konfliktu, co często skutkuje ograniczeniem władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców do ściśle określonych praw i obowiązków.

Jeśli rodzice mają problem z osiągnięciem kompromisu, pomocny może okazać się mediator. Mediacja pozwala w spokojnej atmosferze i na neutralnym gruncie wypracować optymalne postanowienia.

Porozumienie rodzicielskie poza małżeństwem

Porozumienie rodzicielskie nie jest zastrzeżone wyłącznie dla małżeństw. Modyfikację zasad opieki mogą sporządzić również rodzice żyjący w związkach partnerskich. W takich przypadkach dobrym i bezpiecznym rozwiązaniem jest nadanie porozumieniu formy aktu notarialnego.

Co powinno znaleźć się w porozumieniu rodzicielskim?

Przepisy nie narzucają jednego, uniwersalnego wzoru porozumienia. To rodzice decydują o jego szczegółach. Warto jednak pamiętać, że im dokładniej opiszecie poszczególne kwestie, tym mniej powodów do ewentualnych sporów pojawi się w przyszłości.

Oto 6 kluczowych elementów, które należy zawrzeć w planie wychowawczym:

• Miejsce zamieszkania dziecka – wskazanie, u którego z rodziców dziecko będzie mieszkać i będzie miało swoje stałe „centrum życiowe”.
• Sposób wykonywania władzy rodzicielskiej – określenie, czy władza przysługuje obojgu rodzicom w pełnym zakresie, czy też zostaje ograniczona u jednego z nich do decydowania o istotnych sprawach dziecka (np. wybór szkoły, leczenie specjalistyczne, wyjazdy zagraniczne).
• Kontakty z dzieckiem – częstotliwość, dni, godziny, miejsce i sposób przekazywania dziecka. Należy uwzględnić nie tylko zwykłe tygodnie, ale również wakacje, ferie zimowe, święta oraz długie weekendy. Zbyt ogólne zapisy w tym punkcie to najczęstszy błąd!
• Alimenty i finansowanie potrzeb dziecka – ustalenie kwoty alimentów oraz zasad pokrywania dodatkowych lub nadzwyczajnych wydatków (np. zajęcia dodatkowe, zabawki, leczenie stomatologiczne/ortodontyczne, wycieczki, kieszonkowe).
• Kluczowe kwestie wychowawcze –uzgodnienie zasad dotyczących leczenia, edukacji, wiary, zwyczajów, rozwijania pasji, hobby, a także zasad wprowadzania do życia dziecka nowych partnerów życiowych rodziców.
• Zasady komunikacji między rodzicami – ustalenie kanałów (np. e-mail, telefon) i częstotliwości kontaktów oraz terminów wzajemnego informowania się o sprawach dziecka.

Dobrze przygotowany plan wychowawczy pomaga uporządkować codzienną opiekę nad dzieckiem, ograniczyć ryzyko nieporozumień i ułatwić współpracę rodziców po rozstaniu. 

Czy można zmienić porozumienie rodzicielskie?

Porozumienie rodzicielskie ma charakter elastyczny i można je modyfikować wraz z wiekiem dziecka, jego dorastaniem, zmianą jego potrzeb oraz nową sytuacją życiową rodziców.

Jeśli oboje rodzice zgadzają się na wprowadzenie zmian, mogą sporządzić pisemny aneks do dotychczasowych ustaleń.

Co jednak w sytuacji, gdy rodzice nie potrafią dojść do porozumienia? Wówczas konieczne może być zwrócenie się do sądu z wnioskiem o zmianę rozstrzygnięcia dotyczącego władzy rodzicielskiej lub kontaktów z dzieckiem.

Jak przygotować porozumienie rodzicielskie – podsumowanie

Porozumienie rodzicielskie pomaga uporządkować kwestie związane z opieką nad dzieckiem po rozwodzie lub rozstaniu. Jasne ustalenia dotyczące miejsca zamieszkania, kontaktów, wychowania i finansowania potrzeb dziecka mogą ograniczyć ryzyko nieporozumień i ułatwić rodzicom współpracę.

Przygotowanie planu wychowawczego bywa jednak wyzwaniem, szczególnie gdy rodzice mają odmienne oczekiwania. Warto wówczas skorzystać z pomocy prawnika, który wyjaśni dostępne rozwiązania i pomoże zadbać o to, aby ustalenia uwzględniały dobro dziecka.

Potrzebujesz pomocy w przygotowaniu porozumienia rodzicielskiego? Skontaktuj się z Kancelarią Łebek, Madej i Wspólnicy. Omów swoją sytuację z prawnikiem i dowiedz się, jak uporządkować kwestie związane z opieką nad dzieckiem po rozstaniu.