Słup energetyczny stoi na działce od 30 lat – czy nadal przysługuje odszkodowanie?

Na wielu nieruchomościach znajdują się słupy energetyczne oraz napowietrzne linie elektroenergetyczne wybudowane kilkadziesiąt lat temu. Właściciele działek często zakładają, że skoro urządzenia stoją na gruncie od 30 lub 40 lat, nie mogą już dochodzić żadnych roszczeń wobec przedsiębiorstwa energetycznego. Nie jest to prawidłowe założenie. Sam upływ czasu nie powoduje automatycznej utraty prawa do wynagrodzenia lub odszkodowania. Każda sprawa wymaga jednak analizy stanu prawnego nieruchomości oraz dokumentów potwierdzających, na jakiej podstawie przedsiębiorstwo korzysta z gruntu.

Słup energetyczny od ponad 30 lat – czy można dochodzić roszczeń?

Tak. Decydujące znaczenie ma to, czy przedsiębiorstwo przesyłowe posiada tytuł prawny do korzystania z nieruchomości. Tytuł taki może wynikać z umowy zawartej z właścicielem, decyzji administracyjnej albo ustanowionej służebności przesyłu.

Jeżeli przedsiębiorstwo nie wykaże takiego prawa, właściciel może dochodzić ustanowienia służebności przesyłu za wynagrodzeniem. W określonych przypadkach możliwe jest również dochodzenie wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości za okres nawet 6 lat wstecz oraz odszkodowania za szkodę spowodowaną ograniczeniem prawa własności, w przypadku gdy wydana była decyzja administracyjna. Samo stwierdzenie, że urządzenia znajdują się na działce od wielu lat, nie przesądza jeszcze o wyniku sprawy.

Czym jest służebność przesyłu?

Służebność przesyłu jest ograniczonym prawem rzeczowym, które uprawnia przedsiębiorstwo przesyłowe do korzystania z cudzej nieruchomości w zakresie niezbędnym do eksploatacji, konserwacji, naprawy oraz modernizacji urządzeń przesyłowych.

Co do zasady ustanowienie służebności powinno wiązać się z zapłatą odpowiedniego wynagrodzenia dla właściciela nieruchomości. Jeżeli strony nie zawrą umowy, wysokość wynagrodzenia może ustalić sąd w orzeczeniu.

Czy przedsiębiorstwo może powołać się na zasiedzenie?

W wielu postępowaniach przedsiębiorstwa energetyczne podnoszą zarzut zasiedzenia służebności. Przez wiele lat sądy przyjmowały, że jeszcze przed wprowadzeniem do Kodeksu cywilnego służebności przesyłu przedsiębiorstwo mogło nabyć przez zasiedzenie służebność gruntową odpowiadającą jej treści.

Istotną zmianę w tym zakresie przyniósł wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 r., sygn. P 10/16. Trybunał uznał za niezgodną z Konstytucją utrwaloną wykładnię art. 292 w związku z art. 285 kodeksu cywilnego, która pozwalała na nabycie przez zasiedzenie przed 3 sierpnia 2008 r. służebności odpowiadającej treścią służebności przesyłu.

Wyrok ten nie oznacza, że każdy właściciel automatycznie uzyska odszkodowanie. Oznacza natomiast, że argumentacja procesowa przedsiębiorstw przesyłowych oparta wyłącznie na zarzucie zasiedzenia nie powinna być . Zauważyć zatem należy, że wiele spraw, które wcześniej uznawano za pozbawione perspektyw, powinno zostać ponownie przeanalizowanych pod kątem możliwości dochodzenia roszczeń od przedsiębiorstwa przesyłowego.

Jakich roszczeń za słup energetyczny może dochodzić właściciel?

Zakres roszczeń zależy od okoliczności konkretnej sprawy. Najczęściej właściciel może dochodzić:

• wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu obejmującego także obniżenie wartości nieruchomości,
• wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości za okres nieobjęty przedawnieniem, za okres do 6 lat,
• odszkodowania za szkody powstałe w związku z posadowieniem urządzeń.

W niektórych przypadkach możliwe jest również żądanie usunięcia lub przebudowy urządzeń przesyłowych. Takie roszczenia występują jednak niezwykle rzadko i wymagają szczegółowej analizy, a sądy niechętnie przychylają się do tego typu roszczeń, wskazując na służebność przesyłu.

Czy zakup działki ze słupem ma znaczenie?

Zakup nieruchomości, na której znajduje się słup energetyczny, nie powoduje utraty prawa do dochodzenia roszczeń. Nowy właściciel powinien jednak sprawdzić, czy poprzedni właściciel zawarł z przedsiębiorstwem umowę oraz czy w księdze wieczystej została ujawniona służebność przesyłu.

Istotne znaczenie mają również dokumenty dotyczące budowy urządzeń oraz decyzje administracyjne wydane w przeszłości. Bardzo często bowiem decyzje wydawane kilkanaście lub kilkadziesiąt lat temu, pomimo że nie zostały ujawnione w księgach wieczystych, stanowią podstawę do dysponowania naszą nieruchomością.

Co warto zrobić przed skierowaniem sprawy do sądu?

Przed wystąpieniem z roszczeniami warto przeanalizować księgę wieczystą, akt notarialny, mapę ewidencyjną oraz dokumentację dotyczącą urządzeń przesyłowych. Warto również zwrócić się do przedsiębiorstwa o przedstawienie dokumentów potwierdzających podstawę korzystania z nieruchomości. Dopiero analiza tych dokumentów pozwala ocenić, czy przedsiębiorstwo posiada tytuł prawny oraz jakie roszczenia przysługują właścicielowi.

Służebność przesyłu – pomoc prawna

W wielu przypadkach właściciel nieruchomości może czuć się zniechęcony ilością czynności związanych z pozyskiwaniem dokumentacji niezbędnej do ustanowienia służebności przesyłu. 

Kancelaria Łebek, Madej i Wspólnicy oferuje kompleksowe wsparcie w zakresie uregulowania stanu prawnego urządzeń przesyłowych, oferując pozyskanie w państwa imieniu wszelkiej niezbędnej dokumentacji, prowadzenie negocjacji z przedsiębiorstwem przesyłowym, a w przypadku gdyby stronom nie udało się osiągnąć, reprezentację w postępowaniu sądowym, a także administracyjnym.

Słup energetyczny stoi na działce od 30 lat – podsumowanie

Słup energetyczny znajdujący się na działce od 30 lat nie oznacza automatycznie utraty prawa do wynagrodzenia lub odszkodowania. O możliwości dochodzenia roszczeń decyduje przede wszystkim istnienie albo brak tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości. 

Istotne znaczenie ma również wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 r. (P 10/16), który zakwestionował dotychczasową wykładnię przepisów dotyczącą zasiedzenia służebności odpowiadającej treścią służebności przesyłu przed 3 sierpnia 2008 r. 

Każda sprawa wymaga jednak indywidualnej oceny, ponieważ o zasadności roszczeń decydują konkretne okoliczności oraz zgromadzone dokumenty.