Przebudowa linii 220 kV Krajnik-Pomorzany-Glinki to strategiczna inwestycja Polskich Sieci Elektroenergetycznych (PSE), która ma na celu wzmocnienie bezpieczeństwa energetycznego aglomeracji szczecińskiej. Po zakończeniu prac projektowych, inwestor przystąpił do badań geologicznych, po których nastąpi etap negocjacji oraz wypłaty odszkodowań i wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu dla właścicieli nieruchomości.
Badania geologiczne to wstęp do kolejnego etapu
Trasa modernizowanej infrastruktury wysokiego napięcia przebiega przez obszar pięciu gmin województwa zachodniopomorskiego: Gryfino, Kołbaskowo, Dobra, Police oraz Szczecin. Ponieważ na trasie linii konieczne będzie posadowienie nowych słupów elektroenergetycznych, kluczowym krokiem są odwierty i sondowania geologiczne gruntu.
Zgodnie z procedurami, geolodzy pojawiają się na poszczególnych działkach na krótko (zazwyczaj 1-3 dni na punkt). Stanowi to wstęp do realizacji właściwych robót budowlanych.
Czego mogą spodziewać się właściciele nieruchomości?
Jednym z najważniejszych etapów poprzedzających realizację inwestycji są rokowania pomiędzy inwestorem a właścicielem nieruchomości.
Przedsiębiorstwo przesyłowe, planując modernizację lub budowę infrastruktury, zobowiązane jest, co do zasadny, do podjęcia prób uzyskania tytułu prawnego do nieruchomości. W praktyce oznacza to negocjacje dotyczące ustanowienia służebności przesyłu oraz wysokości wynagrodzenia dla właściciela działki.
Na etapie rokowań właściciele nieruchomości mogą realnie wpłynąć na warunki inwestycji, w szczególności poprzez:
- ustalenie wynagrodzenia za służebność przesyłu,
- określenie zakresu zajęcia nieruchomości,
- ograniczenie ingerencji w działkę,
- negocjowanie przebiegu infrastruktury.
Jakie roszczenia przysługują właścicielom nieruchomości?
Każda inwestycja związana z budową lub przebudową infrastruktury przesyłowej wiąże się z ingerencją w prawo własności. W związku z tym właścicielom działek, na których realizowana jest przebudowa linii 220 kV, przysługuje szereg praw i rekompensat gwarantowanych polskim prawem, w tym specjalną ustawą o strategicznych inwestycjach w zakresie sieci przesyłowych.
Właściciele gruntów mogą ubiegać się o następujące świadczenia:
Wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu
To podstawowe roszczenie za trwałe ograniczenie prawa własności. Polskie Sieci Elektroenergetyczne (lub inny operator) zobowiązane są do ustanowienia na rzecz nieruchomości służebności przesyłu. Właściciel gruntu otrzymuje jednorazowe wynagrodzenie za to, że na jego terenie obecne będą słupy elektroenergetyczne, fundamenty oraz przewody.
Odszkodowanie za utratę wartości nieruchomości
Jeżeli w wyniku postawienia słupa lub przebiegu linii działka traci na swojej wartości rynkowej (np. ze względu na ograniczenia w zabudowie, przeznaczeniu działki czy trudności w prowadzeniu racjonalnej gospodarki rolnej), właściciel ma prawo żądać stosownego odszkodowania.
Odszkodowanie za szkody powstałe w trakcie budowy
W trakcie prac budowlanych – w tym wjazdu ciężkiego sprzętu, montażu czy demontażu elementów starej linii – może dojść do zniszczenia upraw, narastających kosztów rekultywacji gruntu czy uszkodzenia ogrodzeń i dróg dojazdowych. Właściciel ma prawo do pełnego odszkodowania za tak powstałe straty materialne.
Odszkodowanie za bezumowne korzystanie z gruntu
Dotyczy sytuacji, w których inwestor przesyłowy użytkował nieruchomość przed uregulowaniem stanu prawnego na cele budowlane (np. w przypadku linii istniejących i ich przebudowy, jeśli wcześniej nie wypłacono rekompensat). Warto pamiętać, że orzecznictwo sądowe, opierające się m.in. na przełomowych wyrokach Trybunału Konstytucyjnego, jest obecnie bardzo przychylne właścicielom i pozwala im dochodzić takich roszczeń.
Ochrona praw i negocjacje polubowne
Zgodnie z procedurą, Polskie Sieci Elektroenergetyczne (PSE) dążą do zawierania umów w drodze negocjacji polubownych. Wyceny wartości gruntu oraz należnych rekompensat dokonują niezależni rzeczoznawcy majątkowi, a ostateczne kwoty zależą od:
- rodzaju i powierzchni gruntu (np. grunty orne vs. działki budowlane),
- długości linii na działce oraz liczby słupów,
- stopnia ingerencji w możliwość zagospodarowania przestrzeni.
Jeżeli polubowne negocjacje nie przyniosą porozumienia, decyzję o ustaleniu wysokości odszkodowania oraz prawa do wejścia na teren nieruchomości wyda właściwy Wojewoda. Od decyzji tej przysługuje odwołanie, a ostateczną kwotę sporną może rozstrzygnąć sąd powszechny.
Podsumowanie
Przebudowa linii 220 kV Krajnik-Pomorzany-Glinki wkracza w etap, który będzie miał bezpośredni wpływ na właścicieli nieruchomości położonych na trasie inwestycji. Po zakończeniu badań geologicznych rozpoczną się negocjacje dotyczące ustanowienia służebności przesyłu oraz wysokości należnych rekompensat.
Właściciele gruntów powinni dokładnie przeanalizować przedstawiane propozycje, ponieważ mają prawo dochodzić nie tylko wynagrodzenia za służebność przesyłu, ale również odszkodowań za utratę wartości nieruchomości, szkody budowlane czy bezumowne korzystanie z gruntu. Odpowiednie przygotowanie do rozmów z inwestorem może mieć istotne znaczenie dla wysokości uzyskanych świadczeń oraz skutecznej ochrony praw właściciela nieruchomości.
Czy właściciel nieruchomości musi zgodzić się na służebność przesyłu?
Inwestor powinien w pierwszej kolejności podjąć negocjacje z właścicielem nieruchomości. Jeżeli strony nie dojdą do porozumienia, możliwe jest wszczęcie postępowania administracyjnego prowadzącego do uregulowania prawa do korzystania z gruntu.
Jakie wynagrodzenie przysługuje za ustanowienie służebności przesyłu?
Wysokość wynagrodzenia zależy m.in. od rodzaju nieruchomości, zakresu ograniczeń w korzystaniu z działki, powierzchni pasa służebności oraz wpływu inwestycji na wartość gruntu.
Czy można otrzymać odszkodowanie za spadek wartości nieruchomości?
Tak. Jeżeli budowa lub przebudowa linii elektroenergetycznej powoduje obniżenie wartości rynkowej działki, właściciel może dochodzić odszkodowania z tego tytułu.