Jeżeli na Twojej działce od lat stoi słup energetyczny lub telekomunikacyjny, albo przez grunt przebiega gazociąg czy rurociąg – dzisiejszy wyrok Trybunału Konstytucyjnego może otworzyć Ci drogę do ubiegania się o odszkodowanie.
TK ocenił zgodność z Konstytucją zasiedzenia służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu. W praktyce chodziło o to, czy przedsiębiorstwa mogły bez wywłaszczenia i bez wypłaty rekompensaty nabywać prawo do korzystania z prywatnej nieruchomości. Trybunał, odpowiadając na pytania sądów z Grudziądza i Brodnicy, uznał, że taka praktyka naruszała konstytucyjne gwarancje ochrony własności.
Ekspertka: prawo własności musi być chronione bez wyjątków
Wyrok Trybunału jednoznacznie potwierdza, że w Polsce prawo własności korzysta z wyjątkowej ochrony, a wszelkie ingerencje w jego zakres muszą wynikać bezpośrednio z ustawy i respektować samą istotę tego prawa. Tymczasem wcześniejsza linia orzecznicza, dopuszczająca zasiedzenie służebności o charakterze zbliżonym do służebności przesyłu jeszcze sprzed 2008 roku, pozostawała w sprzeczności z konstytucyjną zasadą zamkniętego katalogu praw rzeczowych oraz z zakazem retroaktywności prawa.
Ekspertka zauważa, że choć w sprawie pojawiły się dwa zdania odrębne, dotyczyły one głównie kwestii proceduralnych, a nie oceny sytuacji właścicieli.
Jakie prawa mają właściciele nieruchomości po wyroku TK?
Właściciele działek uzyskali prawną podstawę do żądania rekompensaty za wieloletnie, nieodpłatne użytkowanie ich gruntów przez firmy energetyczne, gazowe i telekomunikacyjne. Mogą domagać się wynagrodzenia zarówno za okres przeszły, jak i za przyszłe korzystanie z nieruchomości. W wielu przypadkach możliwe będzie również wystąpienie o uporządkowanie stanu prawnego lub usunięcie urządzeń, jeśli te znacząco ograniczają korzystanie z działki. To szczególnie ważne tam, gdzie urządzenia obniżają wartość nieruchomości lub blokują inwestycje.
Co oznacza wyrok dla właścicieli i firm przesyłowych?
Decyzja Trybunału otwiera drogę właścicielom nieruchomości do dochodzenia rekompensat za rurociągi, słupy czy sieci ciepłownicze posadowione bez odpowiednich decyzji i odszkodowań. Skala spraw może być ogromna – firmy przez lata korzystały z przepisów, interpretując je na własną korzyść.
Z drugiej strony, wypłaty odszkodowań mogą kosztować przedsiębiorstwa przesyłowe miliardy złotych. Wysokość rekompensat zależeć będzie m.in. od czasu korzystania z nieruchomości i rodzaju infrastruktury.
Pojawia się także pytanie, czy koszty te zostaną przerzucone na klientów – na przykład w opłatach dystrybucyjnych za energię i gaz lub w cenach usług telekomunikacyjnych.
Więcej przeczytasz w artykule na portalu wGospodarce.pl
Czy po wyroku TK mogę ubiegać się o odszkodowanie za służebność przesyłu?
Tak. Orzeczenie otwiera właścicielom drogę do żądania rekompensaty, jeśli na ich gruncie znajdują się urządzenia przesyłowe (np. słupy, rurociągi), a przedsiębiorstwo korzystało z działki bez właściwej podstawy prawnej.
Kogo dotyczy decyzja Trybunału Konstytucyjnego?
Wyrok dotyczy właścicieli nieruchomości, na których posadowiono infrastrukturę przesyłową bez odszkodowania, oraz przedsiębiorstw energetycznych, gazowych, ciepłowniczych i telekomunikacyjnych, które nabywały służebność poprzez zasiedzenie sprzed 2008 r.
Czy firmy przesyłowe mogą przerzucić koszty odszkodowań na klientów?
To możliwe. Wysokie kwoty odszkodowań mogą wpłynąć na rachunki za energię, gaz czy usługi telekomunikacyjne, jeśli przedsiębiorstwa zdecydują się wliczyć je w opłaty dystrybucyjne lub ceny usług.