Okres letni i wczesnojesienny sprzyja podejmowaniu licznych aktywności na dworze, takich jak jazda na rowerze czy hulajnodze. Z pięknej pogody korzystają zwłaszcza dzieci, które nie zawsze zachowują się ostrożnie, nierzadko doprowadzając do wypadku. Gdy dojdzie do potrącenia pieszego, zderzenia z innym rowerzystą lub samochodem, pojawia się pytanie: kto poniesie odpowiedzialność prawną za zdarzenie oraz kto będzie zobowiązany do zapłaty odszkodowania za wypadek?
Zgodnie z polskim prawem cywilnym kluczowym czynnikiem decydującym o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez dziecko jest jego wiek.
Kto odpowiada za wypadek rowerze lub hulajnodze spowodowany przez dziecko?
Dziecko, które nie ukończyło 13. roku życia
Uzyskiwanie stanu dojrzałości umysłowej, która pozwala na rozsądne podejmowanie decyzji i kierowanie swoim postępowaniem, jest procesem ciągłym i ciężko jest wyznaczyć wyraźną granicę wieku. Prawodawca wyszedł jednak z założenia, że stopień rozwoju psychofizycznego dziecka, które nie ukończyło 13 roku życia, nie pozwala mu na właściwe pokierować swoim postępowaniem, np. w przypadku wypadku na rowerze lub hulajnodze, ani w pełni rozpoznać jego skutków. Innymi słowy, po dziecku, które nie ukończyło 13 roku życia, nie można się spodziewać rozeznania właściwego dla dorosłego człowieka. Zatem zgodnie z art. 426 kodeksu cywilnego, małoletni, który nie ukończył lat trzynastu, nie ponosi odpowiedzialności za wyrządzoną szkodę na zasadzie winy.
W takiej sytuacji, stosownie do treści art. 427 kodeksu cywilnego, odpowiedzialność poniosą osoby, które są zobowiązane do nadzoru nad dziećmi, czyli przede wszystkim rodzice lub inni opiekunowie, a w czasie zajęć szkolnych lub wycieczek – nauczyciele lub opiekunowie z danej placówki. Ich odpowiedzialność opiera się na tzw. winie w nadzorze, co oznacza, że mogą zwolnić się z obowiązku zapłaty odszkodowania za wypadek dziecka tylko wtedy, gdy udowodnią, że nadzór był sprawowany przez nich należycie lub że szkoda powstałaby również przy starannym sprawowaniu nadzoru.
Gdyby się jednak okazało, że brak jest osób zobowiązanych do nadzoru albo jeżeli nie będzie można od nich uzyskać naprawienia szkody, to zgodnie z art. 428 kodeksu cywilnego poszkodowany może żądać całkowitego lub częściowego naprawienia szkody od samego sprawcy, jeżeli z okoliczności, a zwłaszcza z porównania stanu majątkowego poszkodowanego i sprawcy, wynika, że wymagają tego zasady współżycia społecznego.
Dziecko po ukończeniu 13. roku życia
Ustawodawca zadecydował, że z momentem ukończenia 13 r.ż., małoletni jest już co do zasady zdolny do ponoszenia odpowiedzialności za szkodę, którą ze swojej winy wyrządził. Należy jednak zbadać, czy posiada on dostateczne rozeznanie skutków swojego postępowania.
Jeżeli nie, odpowiedzialność za wyrządzoną przez niego szkodę poniosą – tak jak w przypadku dziecka, które nie ukończyło 13 roku życia – osoby zobowiązane do nadzoru, w szczególności rodzice.
Jeżeli jednak dziecko, które ukończyło 13 lat, z uwagi na swój rozwój psychofizyczny jest w stanie świadomie pokierować swoim zachowaniem i ma świadomość skutków takiego a nie innego postępowania, to w takiej sytuacji poniesie ono odpowiedzialność za wyrządzoną szkodę, tj. będzie zobowiązane do naprawienia szkody ze środków pochodzących z jego własnego majątku.
Czy rodzice odpowiadają za wypadek spowodowany przez dziecko?
To, czy rodzice odpowiadają za wypadek spowodowany przez dziecko, zależy przede wszystkim od wieku małoletniego oraz okoliczności zdarzenia. W przypadku dziecka, które nie ukończyło 13. roku życia, istotne znaczenie ma odpowiedzialność osób zobowiązanych do nadzoru.
Sam fakt, że rodzic jest opiekunem dziecka, nie oznacza jednak automatycznie obowiązku zapłaty odszkodowania. Konieczna może być ocena, czy nadzór nad dzieckiem był sprawowany prawidłowo.
OC w życiu prywatnym a szkoda wyrządzona przez dziecko
Zgodnie z obowiązującymi przepisami nie jest obowiązkowe zawarcie ubezpieczenia OC w życiu prywatnym. Często jednak jest ono składnikiem innej polisy, np. polisy ubezpieczeniowej domu. Można je również wykupić osobno. Taka polisa może okazać się pomocna, gdy dziecko wyrządzi szkodę innej osobie, np. podczas jazdy na rowerze lub hulajnodze.
W takiej sytuacji odszkodowanie za szkodę wyrządzoną przez dziecko wypłaca ubezpieczyciel do wysokości ustalonej w polisie sumy gwarancyjnej. Koszty przewyższające sumę gwarancyjną zmuszone będą natomiast pokryć osoby ponoszące odpowiedzialność za szkodę zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego.
Należy jednak pamiętać, że nawet w razie opłacenia stosownej polisy, odpowiedzialność ubezpieczyciela może zostać wyłączona, np. w sytuacji, gdy szkoda została wyrządzona umyślnie lub pod wpływem alkoholu czy środków odurzających.
Dziecko poszkodowane w wypadku na rowerze lub hulajnodze
Podczas jazdy na rowerze lub hulajnodze dziecko może również samo zostać poszkodowane. Szczególnie poważne konsekwencje może mieć potrącenie przez samochód. W takiej sytuacji konieczne jest ustalenie, który z uczestników zdarzenia ponosi odpowiedzialność za wypadek dziecka.
Jeżeli wypadek spowodował kierujący samochodem, odpowiedzialność za powstałą szkodę poniesie sam sprawca lub towarzystwo ubezpieczeń, w którym ubezpieczony był samochód. Wówczas można dochodzić odszkodowania za wypadek dziecka z OC sprawcy.
Potrącenie dziecka przez samochód – odszkodowanie z OC sprawcy
W przypadku, gdy doszło do potrącenia dziecka na rowerze lub hulajnodze, a odpowiedzialność za zdarzenie ponosi kierujący pojazdem, podstawą dochodzenia roszczeń jest co do zasady jego ubezpieczenie OC. Z polisy OC sprawcy można dochodzić między innymi odszkodowania dla dziecka za uzasadnione koszty związane ze skutkami wypadku oraz odpowiedniego zadośćuczynienia za doznaną krzywdę.
Zakres i wysokość świadczeń zależą od okoliczności konkretnego zdarzenia, rodzaju obrażeń oraz ich wpływu na funkcjonowanie dziecka. W zależności od sytuacji roszczenia mogą obejmować między innymi koszty leczenia, rehabilitacji, zakupu leków czy dojazdów do placówek medycznych.
Jeżeli sprawca wypadku na rowerze lub hulajnodze nie posiadał obowiązkowego ubezpieczenia OC albo nie udało się go ustalić, możliwe jest dochodzenie roszczeń na zasadach przewidzianych dla takich przypadków, w tym za pośrednictwem Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego.
Podsumowanie – kto odpowiada za wypadek dziecka i odszkodowanie?
Odpowiedzialność za wypadek dziecka na rowerze lub hulajnodze zależy przede wszystkim od jego wieku, stopnia rozeznania oraz okoliczności zdarzenia. W niektórych przypadkach za szkodę wyrządzoną przez dziecko mogą odpowiadać rodzice lub inne osoby zobowiązane do nadzoru. Jeżeli natomiast dziecko samo zostanie poszkodowane, może przysługiwać mu odszkodowanie za wypadek z OC sprawcy, a także zadośćuczynienie i zwrot uzasadnionych kosztów leczenia czy rehabilitacji.
Jeżeli Twoje dziecko uczestniczyło w wypadku na rowerze lub hulajnodze, warto dokładnie ustalić, kto ponosi odpowiedzialność za zdarzenie i jakie roszczenia mogą przysługiwać poszkodowanemu. Kancelaria Łebek, Madej i Wspólnicy pomoże przeanalizować okoliczności wypadku, ocenić podstawy odpowiedzialności oraz dochodzić należnego odszkodowania i zadośćuczynienia. Skontaktuj się z nami, aby omówić swoją sprawę.
Czy rodzice odpowiadają za szkodę wyrządzoną przez dziecko na rowerze lub hulajnodze?
Rodzice nie odpowiadają automatycznie za każdą szkodę wyrządzoną przez dziecko. W przypadku dzieci poniżej 13. roku życia znaczenie ma przede wszystkim prawidłowość sprawowanego nadzoru.
Czy dziecku należy się odszkodowanie za potrącenie na rowerze?
Tak, jeżeli za potrącenie dziecka odpowiada kierujący pojazdem, możliwe jest dochodzenie odszkodowania z OC sprawcy, a także w odpowiednich przypadkach zadośćuczynienia i zwrotu kosztów leczenia lub rehabilitacji.
Czy OC w życiu prywatnym obejmuje szkodę wyrządzoną przez dziecko?
Ubezpieczenie OC w życiu prywatnym może obejmować szkody wyrządzone przez dziecko, jeżeli zakres konkretnej polisy przewiduje taką ochronę. Należy również sprawdzić przewidziane w umowie wyłączenia odpowiedzialności.