Czy postępowania sądowe przyśpieszą?

utworzone przez | sie 21, 2023 | Aktualności

Uchwała Sądu Najwyższego sprzed czterech miesięcy właściwie sparaliżowała pracę sądów. Zgodnie z uchwałą sądy II instancji powinny rozpatrywać sprawy w składzie trzyosobowym, a nie jednoosobowym jak miało to miejsce dotychczas. Dla osób poszkodowanych w wypadkach oznaczało to, że czas oczekiwania na wyrok w ich sprawie będzie o wiele dłuższy niż zakładali.

Pat w orzecznictwie 

Po wejściu w życie wspomnianej uchwały wiele rozpraw zostało odwołanych, a w sądach trwały dyskusje i nerwowe poszukiwanie rozwiązań. Przedłużało to i tak już długie postępowania. W sądownictwie II instancyjnym zapanował pat orzeczniczy.

Z jednej strony obowiązywała ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, na mocy której w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich, w pierwszej i drugiej instancji sąd rozpoznaje sprawy na podstawie k.p.c. w składzie jednego sędziego (art. 15zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy).

Z drugiej strony wydanej 26 kwietnia 2023 r. w składzie 7-osobowym uchwale Sąd Najwyższy nadał moc zasady prawnej i ustalił, że przyjęta w uchwale wykładnia prawa obowiązuje od dnia jej podjęcia. Oznaczało to, że w razie wydania wyroku przez sąd II instancji w składzie jednoosobowym po dacie 26 kwietnia 2023 r. postępowanie odwoławcze mogło być dotknięte sankcją nieważności.

Wątpliwości w środowisku prawniczym

Przedstawiciele doktryny i sędziowie na różnych szczeblach podkreślali, że uchwała została wydana przez Izbę Pracy, a w sprawach pracowniczych co do zasady obowiązują składy 3-osobowe. W pierwszej instancji są rozpatrywane przez jednego sędziego zawodowego oraz dwóch ławników. Natomiast w drugiej instancji, co do zasady orzekają 3-osobowe składy sędziowskie.

Ponadto specjaliści zwracali uwagę, że do uchwały zgłoszono aż 3 zdania odrębne, więc poddawano w wątpliwość, czy ma ona moc zasady prawnej. W końcu zgodnie z ustawą o Sądzie Najwyższym uchwały mające moc zasady prawnej wiążą inne składy Sądu Najwyższego, ale co do zasady, nie wiążą już sądów powszechnych. To z kolei oznacza, że w sprawach niekasacyjnych, które nigdy do Sądu Najwyższego nie trafią, kwestia składu sądu nie będzie weryfikowana, a to może oznaczać rozbieżność orzeczniczą.

Tym samym prezesi sądów mieli nie lada zagwozdkę, ponieważ wyznaczając 1-osobowy skład do rozpoznania apelacji postępowali niezgodnie z uchwałą, z drugiej zaś strony wyznaczając 3-osobowy skład działali wbrew ustawie covidowej i zwiększali zaległości w sądach, w których i tak na rozpoznanie apelacji trzeba często czekać nawet 2 lata.

Czy postępowania sądowe przyśpieszą?

Wszystko wskazuje na to, że pat orzeczniczy wkrótce dobiegnie końca. Do podpisu prezydenta trafiła właśnie nowelizacja Kodeksu Postępowania Cywilnego, zgodnie z którą orzekanie przez jednego sędziego stanie się normą. Chodzi o art. 367¹ § 1 k.p.c. zgodnie, z którym sąd w II instancji rozpoznaje sprawę w składzie jednego sędziego z wyjątkiem spraw:

  • o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu zaskarżenia choćby w jednej z wniesionych apelacji przekracza milion złotych,
  • rozpoznawanych w pierwszej instancji przez sąd okręgowy jako właściwy rzeczowo, z uwzględnieniem pkt. 1,
  • rozpoznawanych w pierwszej instancji w składzie trzech sędziów na podstawie art. 47 par. 4 k.p.c. (daje on prezesowi sądu I instancji możliwość zarządzenia rozpoznania sprawy w składzie trzech sędziów, jeżeli uzna to za wskazane ze względu na szczególną zawiłość lub precedensowy jej charakter).

Jak zmiany wpłyną na już toczące się postępowania?

Nie mniej istotne od samego art. 367¹ § 1 k.p.c. są przepisy przejściowe. Zgodnie z art. 32.1. nowelizacji zmieniane przepisy, dotyczące 1-osobowych składów obejmują też postępowania wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia ich w życie. W takich przypadkach, jeżeli sprawę rozpatrywało trzech sędziów, do dalszego prowadzenia przejmie ją sędzia wyznaczony jako sprawozdawca. Czynności dokonane przez sąd w składzie zgodnym z przepisami dotychczasowymi pozostaną w mocy. Sąd rozpozna natomiast sprawę w składzie zgodnym z przepisami dotychczasowymi, jeżeli przed dniem wejścia w życie nowelizacji dojdzie do zamknięcia rozprawy. Nowelizacja ma wejść w życie po 14 dniach od jej ogłoszenia.

Sędziowie co do zasady chwalą przygotowane rozwiązania, widząc w nich szansę na nadrobienie wielomiesięcznych zaległości. Zwracają też uwagę, że składy jednoosobowe funkcjonują w sprawach uproszczonych i niektórych sprawach karnych, czy nawet SN w przedsądach kasacyjnych orzeka się jednoosobowo i nikt konstytucyjności tych rozwiązań nie kwestionuje. Pojawiają się jednak głosy przeciwne, uznające, że kolegialność zapewnia wyższy standard w postępowaniu odwoławczym, w czym wyraża się prawo do sądu i rzetelnego procesu.

Każde z tych stanowisk jest częściowo trafne, ale trzeba wyważyć priorytety i w imię wyższych zasad nie sparaliżować całego systemu orzeczniczego. Jak wskazują sami sędziowie składy trzyosobowe miałyby rację bytu, gdyby sędziowie mieli po kilkadziesiąt spraw w referatach, a nie kiedy mają po 300-400 spraw w II instancji. Odszkodowanie za naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie w skali kraju to olbrzymie koszty, które tylko by rosły, gdyby każda sprawa odwoławcza wymagała udziału trzech sędziów. Po to właśnie ustawodawca dopuszcza możliwość wydawania wyroków przez sąd II instancji w składzie 3-osobowych w sprawach najbardziej skomplikowanych i o najwyższych wartościach przedmiotu zaskarżenia, by sprawom najwyższej wagi przyznać najwyższy standard orzekania – komentuje radca prawny Agnieszka Madej z Kancelarii Adwokatów i Radców Prawnych Łebek, Madej i Wspólnicy Sp. k.

Doświadczenia z okresu pandemii wskazują, że składy jednoosobowe nie wydają wcale gorszych wyroków, niż składy trzyosobowe, a na pewno przyspiesza to rozpoznanie spraw. Kodeksowe uregulowanie zasad orzekania przez sądy II instancji w składach 1-osobowych pozwoli na uniknięcie wielu procesowych problemów, które przyniosła uchwała z 26 kwietnia 2023 r. W aktualnej sytuacji procesowej każda ze strony miałaby podstawy do kwestionowania ważności postępowania odwoławczego w zależności od tego, czy sąd orzekający wydał wyrok w składzie niezgodnym z uchwałą czy też wbrew ustawie covidowej. A to nie sprzyja pewności obrotu prawnego i zaufaniu obywateli do wymiaru sprawiedliwości – wskazuje mecenas Madej.

Więcej na stronie Prawo.pl

Sprawdź więcej...

Szkoda w nieruchomości

Pomoc prawna po szkodzie w nieruchomości Kancelaria Adwokatów i Radców Prawnych Łebek, Madej i Wspólnicy sp. k. od 2006r. specjalizuje się w reprezentacji klientów w sprawach dochodzenia roszczeń odszkodowawczych przeciwko zakładom ubezpieczeń. Sprawy szkód w nieruchomościach stanowią znaczący odsetek spraw, które zakończyliśmy z sukcesami na drodze postępowania sądowego. Od kilku…

Praca kancelaria

Praca w Kancelarii Nasza kancelaria już od 17 lat pomaga osobom poszkodowanym w wypadkach. Klikakrotnie zdobywaliśmy podium  w Rankingach dziennika "Rzeczpospolita". Dołącz do naszego zespołu! Szukasz pracy w kancelarii adwokatów i radców prawnych we Wrocławiu? Sprawdź naszą ofertę.  Za co otrzymasz odszkodowanie? Czy wiesz, że ... możesz otrzymać zadośćuczynienie…

Porady Prawnika

Prawnik radzi Szukasz porad prawnych? Dzielimy się wiedzą i doświadczeniem. Jesteśmy od wielu lat wg Rankingu Kancelarii Prawniczych Nr 1.  2023 - ODSZKODOWANIA  Za co otrzymasz odszkodowanie? Czy wiesz, że ... możesz otrzymać zadośćuczynienie dla bliskich po wypadku? Kto należy do tego grona? Sprawdź Ranking Kancelarii Rzeczpospolita 2022 Kancelaria…

Aktualności Kancelarii

Aktualności z Kancelarii Dzielimy się wiedzą i doświadczeniem. Od wielu lat wg Rankingu Kancelarii Prawniczych jesteśmy NR 1.  w kategorii ODSZKODOWANIA  Za co otrzymasz odszkodowanie? Czy wiesz, że ... możesz otrzymać zadośćuczynienie dla bliskich po wypadku? Kto należy do tego grona? Sprawdź Ranking Kancelarii Rzeczpospolita 2022 Kancelaria Adwokatów i…

Ranking Kancelarii Odszkodowania

Ranking Kancelarii Prawniczych Rzeczpospolita Kancelaria Adwokatów i Radców Prawnych Łebek, Madej i Wspólnicy z Grupy Kapitałowej Votum kolejny raz zdobyła wyróżnienie w Rankingu Kancelarii Prawniczych Rzeczpospolitej 2023. Kancelaria zajęła I miejsce w kategorii Nowe Prawo – Działalność Odszkodowawcza. Ranking Kancelarii Prawniczych Rzeczpospolita Kancelaria Adwokatów i Radców Prawnych Łebek, Madej i…

Kontakt Kancelaria Odszkodowania

Opinie Jesteś dla nas ważny. Kontakt Kancelaria Adwokatów i Radców Prawnych Kancelaria Adwokatów i Radców Prawnych Łebek, Madej i Wspólnicy  kolejny raz zdobyła wyróżnienie w Rankingu Kancelarii Prawniczych Rzeczpospolitej 2023. Kancelaria zajęła I miejsce w kategorii Nowe Prawo – Działalność Odszkodowawcza.  Adres 53-012 Wrocław, ul. Wyścigowa 56 i …

Oferta

Odszkodowanie czy zadośćuczynienie po wypadku? Osoby poszkodowane oraz ich rodziny często nie wiedzą, jakie mają uprawnienia i jakie roszczenia przysługują im od ubezpieczyciela sprawcy wypadku. Sprawdź jak możemy Ci pomóc. Usługi KancelariiKontakt ;   Postępowanie karne po wypadku Osoba pokrzywdzona oraz ustanowiony przez nią pełnomocnik ma prawo do udziału…

O nas

O nas Eksperci w naszej Kancelarii to głównie adwokaci i radcowie prawni z wieloletnim doświadczeniem w branży. Wiemy jak pomagać poszkodowanym i ich rodzinom. Nasza wąska specjalizacja, doświadczenie zdobyte przez 17 lat reprezentowania pokrzywdzonych i ich rodzin, daje nam przewagę i pozycję lidera na rynku kancelarii świadczących pomoc poszkodowanym w…

Blog firmowy

 Aktualności | News Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut efficitur condimentum mauris. Mauris in consequat mauris. Nagana, grzywna, a nawet areszt – co jeszcze grozi sprawcy hałasu? kwi 12, 2024 | Aktualności | 0 Comments  Skuteczna walka ze źródłami hałasu nie jest prosta, ani szybka, ale jest…

Wyroki

 Nasze Wyroki Nasze doświadczeni poparte wyrokami w reprezentacji klientów w związku z wypadkiem. Sprawy z obrażeniami ciała Sprawy ze skutkiem śmiertelnym Wypadki przy pracy Wypadki w rolnictwie Reprezentacja Klienta w postępowaniu karnym Inne Sprawy z obrażeniem ciała TUiR WARTA wypłaci ponad 1 mln zł za wypadek motocyklisty mar 21, 2024W…